Elke fotograaf kent het principe van stockfotografie wel: een commerciële database van fotografisch materiaal van verschillende fotografen. Met de opkomst van het Internet is de fotografie markt flink opgeschud door de opkomst van microstock: websites die een groter aanbod leveren tegen vaak veel lagere prijzen. Microstock websites laten in principe iedereen toe als leverancier van beeldmateriaal en daarmee is stock fotografie ook binnen het bereik van de amateurfotograaf gekomen. Ik zet de mogelijkheden voor u op een rijtje.

Hoe werkt microstock?
Microstock websites verhandelen hun beeldmateriaal uitsluitend via Internet. Ze krijgen hun materiaal aangeleverd van aangesloten fotografen en designers. Daarvoor zal een fotograaf of designer dus eerst een account aan moeten maken bij de betreffende website. In sommige gevallen moet hij of zij daar eerst goedkeuring voor krijgen op basis van enkele voorbeeld foto’s. In principe kan iedereen op deze wijze een leverancier worden, waarmee microstock zich onderscheidt van de standaard stock fotografie, waarbij slechts een selecte groep fotografen beeldmateriaal kan aanleveren.
De fotograaf, grafisch ontwerper of illustrator kan na goedkeuring zijn of haar materiaal uploaden naar de website van het stock bureau en het vervolgens voorzien van de juiste gegevens (titel, keywords en categorie). In de meeste gevallen zal het materiaal vervolgens weer eerst goedgekeurd moeten worden, voordat het daadwerkelijk beschikbaar wordt gesteld aan de klanten van het stockbureau.
De klanten van een fotostock bureau hebben eveneens een account bij het bedrijf. Dit kan de vorm van een abonnement aannemen, maar ook betaling overeenkomstig het gebruik inhouden.

Iedere keer als een foto of afbeelding wordt gekocht (of gedownload), krijgt de fotograaf een vast bedrag of percentage van de opbrengst. Deze bedragen kunnen variëren van een paar eurocent tot vele euro’s. In het geval van microstock liggen de bedragen dan ook een stuk lager dan bij de traditionele stock fotografie. Het aantal verkopen ligt echter weer een flink stuk hoger.
Bij microstock is er dus geen direct contact tussen de klant en de fotograaf.

Waarom stockfotografie?
Door als fotograaf je foto’s beschikbaar te stellen op stockwebsites boor je een extra markt aan. Veel fotografen hebben er in eerste instantie moeite mee dat hun foto’s zo relatief goedkoop verkocht worden en willen liever een hoger bedrag per verkoop ontvangen, door de foto’s op hun eigen website aan te bieden. Zij vergeten echter dat de klanten die naar fotomateriaal zoeken op stockwebsites vrijwel nooit zullen zoeken naar materiaal op individuele websites van fotografen. Stockfotografie kan dus ook het best als een extra markt gezien worden.
Daarnaast is het ook zo dat een hoop klanten voor een incidentele aanschaf niet de moeite zullen nemen om zich aan te melden bij een stockbureau, maar in plaats daarvan de fotograaf rechtstreeks zullen benaderen. Dit kan zelfs gebeuren als de foto gevonden hebben op de website van een stockbureau.
Tenslotte maakt stockfotografie het mogelijk om anders ongebruikte foto’s commercieel in te zetten. Het kan zijn dat er tussen deze foto’s exemplaren zitten die erg gewild zijn bij bedrijven, zonder dat je dat als fotograaf door hebt. De artistieke waarde van een foto doet er namelijk vaak niet toe en zo kan het gebeuren dat de foto waar je het minste van verwacht een enorme klapper blijkt te zijn als stockfoto. Na de initiële arbeid (het uploadproces) heeft de fotograaf er in principe geen omkijken meer naar en met wat geluk en investering kan de uitdrukking ’slapend rijk worden’ zomaar werkelijkheid worden.

Natuurlijk zijn er ook nadelen aan stockfotografie. Zo verliezen foto’s hun exclusiviteit; je hebt als fotograaf niet meer in de hand wie de foto gaat gebruiken en waarvoor. Als je een foto dus exclusief wilt houden, dan zal je een stockbureau moeten zoeken waarbij dat mogelijk is, of de foto in het geheel niet als stockfoto beschikbaar stellen.

Wat moet ik verder nog weten?
Sommige stockfotografie bureaus gebruiken exclusiviteitscontracten. Dit houdt in dat de op hun website aangeboden foto’s niet ook op een andere stock website aangeboden mogen worden. De fotograaf houdt echter altijd het copyright over de foto.
Wanneer personen herkenbaar op een foto staan, zul je een zogenaamde ‘Model Release’ contract moeten kunnen overhandigen aan het stockbureau. Dit geldt ook voor bepaalde gebouwen en objecten, in de vorm van een ‘Property Release’.
De meeste stockfoto bureaus staan het niet toe dat reclame, handelsmerken en andere commerciële uitingen zichtbaar zijn op foto’s.

Overzicht van microstock websites
De drie volgende stockfotografie websites zijn de meest interessante om je mee in te laten:

Een korte beschrijving van elk van deze stockbureaus volgt hieronder.

Fotolia
Bij Fotolia kunnen klanten beeldmateriaal kopen in verschillende resoluties, met bijbehorende prijzen. Klanten kunnen dat doen door losse foto’s te kopen, of met behulp van maandelijkse abonnementen.
Fotografen krijgen een commissie voor elke verkoop. Indien de fotograaf kiest voor een exclusief contract voor een foto, bedraagt deze commissie 50% van de verkoopprijs voor die foto. Non-exclusieve foto’s leveren een commissie van 33% op. Een verkoop via een abonnement levert een lagere commissie op.
Door middel van een ranking-systeem op basis van het totaal aantal verkopen, kan de fotograaf een hogere status krijgen. Dit geeft de mogelijkheid om de prijzen wat te verhogen, terwijl de commissie tegelijkertijd ook enkele procenten omhoog gaat.

Fotolia is redelijk streng met de keuring van foto’s. Het kan dan ook erg frustrerend worden als je werk soms aan een stuk door afgewezen wordt. De opbrengsten bij Fotolia komen vaak onregelmatig binnen, maar kunnen na verloop van tijd aardig oplopen. Een flinke tijdsinvestering om een mooie verzameling op te bouwen kost echter wel wat tijd.
Een Fotolia account is gemakkelijk aan te maken en toelating gebeurt na het succesvol afronden van een simpele toets.

iStockphoto
iStockphoto heeft naar afnemers van fotografisch materiaal toe dezelfde insteek als Fotolia. De opbrengsten voor aanleverende fotografen ligt echter iets lager. iStockphoto gebruik standaard geen exclusiviteits contract, maar dit is wel mogelijk. Daardoor kan je, net als bij Fotolia, je commissie verhogen.

Om bij iStockphoto te mogen aanleveren moeten er eerst drie voorbeeldfoto’s worden goedgekeurd, wat meerdere pogingen kan kosten. Na goedkeuring kan je je foto’s uploaden. Het uploadproces van iStockphoto is echter enorm tijdrovend en onhandig.

Shutterstock
Het grootste deel van de omzet van Shutterstock komt voort uit de verkoop van abonnementen waarbij klanten dagelijks of maandelijks een bepaald aantal foto’s mogen downloaden. Daarnaast kunnen klanten bij Shutterstock ook losse foto’s aanschaffen.
De opbrengst van de verkoop van foto’s bij Shutterstock is per foto een stuk lager dan bij bijvoorbeeld Fotolia, maar door de abonnementsvorm worden er ook heel wat meer foto’s verkocht. De verkoop van foto’s is bij Shutterstock bovendien een stuk regelmatiger. Het gevolg is dat de kans groot is dat je bij Shutterstock sneller en meer omzet maakt dan bij Fotolia.
Shutterstock gebruikt geen exclusieve contracten, zodat je je foto’s ook nog bij andere stockbureaus mag aanbieden.

Om bij Shutterstock te mogen aanleveren moeten er eerst 7 van de 10 geuploade proefexemplaren goedgekeurd worden. Om dat te bewerkstelligen is het dus aan te raden om 10 van je beste foto’s te uploaden.
Als je eenmaal bent goedgekeurd is het uploadproces van Shutterstock erg snel gemakkelijk.

Conclusie
Microstock fotografie biedt welwillende fotografen de mogelijkheid om wat extra omzet te genereren. Als je een start wilt maken met stockfotografie is het aan te raden om te beginnen met Fotolia of Shutterstock. iStockphoto is af te raden, door het enorm tijdrovende uploadproces.