Het risico van digitale fotografie

Integenstelling tot bij analoge fotografie heeft men bij digitale fotografie maar zelden kopieën van de foto’s. In het geval van negatieven had men altijd wel ergens een fotoboek of mapje met de afdrukken. Doordat bij digitale foto’s de foto’s direct vanaf het origineel te zien zijn wordt er vaak geen kopie gemaakt en als deze al gemaakt wordt, dan staat deze meestal ook op dezelfde locatie opgeslagen. Deze data kan door verscheidene oorzaken in één enkele klap voor eeuwig verloren gaan.

Het bewaren van digitale foto’s op verschillende lokaties lijkt dus sowieso een verstandige zet. De regelmaat en grondigheid waarmee men dit zou moeten doen zal hopelijk duidelijk worden in de volgende sectie over de mogelijke oorzaken van dataverlies.

Een beschadigd RAW bestand is vaak totaal onbruikbaar. De foto hieronder was in slechts een klein deel van het bestand beschadigd, maar het resultaat daarvan is dat de gehele foto vernield is.

Oorzaken van dataverlies

Dataverlies kan op verschillende manieren plaatsvinden. De meest voorkomende oorzaken zijn het verlies van datadragers (zoals flash kaartjes), diefstal of een harde schijf crash. Met name harde schijven zijn per definitie erg gevoelige apparatuur. De dataschijven (zogenaamde ‘platters’) draaien met een snelheid van zo’n 100 tot 200 kilometer per uur onder de lees- en schrijfkop door. Deze kop zweeft op een luchtlaag van slechts een fractie van een millimeter in hoogte. De kleinste verstoring kan ervoor zorgen dat de kop het oppervlak van de platter raakt, waardoor de magnetische datalaag onherroepelijk wordt weg geschuurd. De deeltjes die daarbij rondvliegen kunnen elders op de schijf terecht komen en bij een volgende passage van de kop kan dit het oppervlak van de platter zelfs nog verder beschadigen.

Een dergelijke harddisk crash kan door de kleinste dingen veroorzaakt worden: een stofdeeltje kan al teveel zijn. Ook hitte of een schok kan dergelijke catastrofale gevolgen hebben.

Andere oorzaken van dataverlies zijn bijvoorbeeld extreme hitte, waterschade en brand. De laatste twee kunnen zelfs de vernietiging van de backups op eenzelfde lokatie tot gevolg hebben. Bij opslagmedia zoals cd’s en dvd’s vergaat de datalaag na een bepaalde tijd (maximaal zo’n 10 jaar) vanzelf.

Naast al deze externe oorzaken zijn er ook nog de persoonlijke fouten zoals het per ongeluk verwijderen of overschrijven ven bestanden.

Backup strategie

Om de eigen fotografie te beschermen tegen zoveel mogelijk catastrofes is een grondige backupstrategie een vereiste. Zoals hierboven al te zien was, is het verstandig om ook een backup op een geschikte afstand van je eigen huis aan te houden.

Binnenshuis is het verstandig om minimaal, maar liever nog twee goede backups van alle data aan te houden.

Naast deze vaste backups, kan een mobiele backup gelegenheid gebruikt worden voor tijdens reizen en opdrachten. Hiervoor kan een mobiele harde schijf (of meerdere) met een ingebouwde kaartlezer de ideale oplossing bieden.

Op basis van het voorgaande kan de volgende opzet aangeraden worden:

• Lokale backup 1: Harde schijf; update na elke grote aanpassing
• Lokale backup 2: Harde schijf of tapestreamer; wekelijkse of maandelijkse update
• Externe backup: Harde schijf; op grote afstand van eigen huis; maandelijkse update
• Reis backup: Twee mobiele harde schijven, update na elke shoot en eventueel gebrande cd’s of dvd’s.
• Extra backups: Willekeurig opslagmateriaal

Mijn persoonlijke backupsysteem is als volgt samengesteld:

• Western Digital MyBook 500GB (externe harde schijf); automatisch gesynchroniseerd
• Harde schijf in desktop computer; regelmatig gesynchroniseerd
• Harde schijf bij een vriend; automatisch gesynchroniseerd via FTP
• Twee Vosonic Xs-Drive (mobiele harde schijven); update na elke shoot
• Extra tapes en DVD’s voor incidentele backups

Backup software

Het handmatig maken van backups is een tijdsintensieve zaak en leidt uiteindelijk tot verzuim of gemakzucht. En Murphy’s Law is ook hier van toepassing:

“Dataverlies zal altijd dan plaatsvinden wanneer je je net hebt voorgenomen een backup te maken, maar het vervolgens (nog) niet gedaan hebt.”

Met synchronisatie software kan men voorkomen dat de menselijke luiheid de basis legt voor een voor een fotograaf enorme catastrofe als dataverlies. Twee voorbeelden van dergelijke programma’s zijn het gratis te downloaden SyncToy van Microsoft voor Windows XP en Chronosync voor het Mac OS X platform.

Beide programma’s zijn in staat tot het synchroniseren van vooraf opgegeven folder-combinaties, waarbij Chronosync zeer veel extra mogelijkheden biedt. Een van die mogelijkheden is het synchroniseren van een folder-pair bij het koppelen van een van de folders (bijvoorbeeld het verbinden van een externe harde schijf).

Voorkom catastrofes

Catastrofes zoals dataverlies zijn gemakkelijk te voorkomen, of in ieder geval te beperken. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van meerdere kleinere geheugenkaarten dan één of enkele grote kaarten zijn de gevolgen van een corrupte geheugenkaart tot een minimum te beperken.

Door zo snel mogelijk backups van je kaarten te maken kan je dergelijke risico’s nog verder beperken. En door zuinig en verstandig met je apparatuur om te gaan kan je de kans op uitval ook zoveel mogelijk beperken. Tegen sommige catastrofes valt echter heel weinig te doen en het bijhouden van voldoende backups is in dat geval de enige remedie.

Ik baal er goed van, want hier zat materiaal tussen waar ik écht trots op was. De beste foto’s heb ik in de week dat we in Labenne zaten gemaakt en hier heb ik dus ook geen weblog van kunnen plaatsen. Voor de rest moet ik het nu doen met de foto’s die nog wel op m’n weblog staan… Op een volgende vakantie de foto’s opnieuw maken is iets dat ik waarschijnlijk niet snel zal doen. Een creatief proces kan je niet zomaar even over doen.. Tegelijkertijd zou ik nu gewoon terug willen om de foto’s opnieuw te maken, maar het leven en alle verplichtingen gaan gewoon door.

Verder moet ik wel zeggen dat de hulp en service van Aigon wel goed bevallen is. Gistermiddag is het pakketje met de harde schijf opgehaald, en nog geen 24 uur later hebben ze me weten te berichten over de situaties. Dat het niet het nieuws is wat ik wilde horen is natuurlijk niet hun schuld. Ik hoop dat ik ze nooit meer nodig heb, maar mocht dat wel het geval zijn, dan is het wat mij betreft de aangewezen partij voor data recovery.

Tenslotte nog twee foto’s van de harde schijf die Aigon mij heeft toegezonden. De bovenste platter heeft een duidelijke ring, terwijl het daar net zo spiegelend moet zijn als op de rest van de schijf.

Update 28/8: Goed nieuws!

Ik heb nog een flinke poging gedaan om mijn externe backupschijf (dus niet de bovengenoemde schijf uit de iBook) tot leven te brengen, in de hoop dat hier nog het e.e.a. af te halen was. Op deze schijf stonden namelijk de foto’s van de eerste twee weken. Na veel tevergeefse pogingen zakte de moed me toch behoorlijk in de schoenen. Na het bekijken van enkele Youtube video’s over harddisk recovery kwam ik terecht bij de software van Runtime: GetDataBack for FAT en GetDataBack for NTFS. In een laatste poging heb ik het eerste pakket aan het werk gezet op de via een USB-IDE kabel verbonden backup schijf. GetDataBack blijkt te kunnen wat andere pakketten voor Windows niet kunnen: de schijf netjes van voor af aan lezen en vervolgens de inhoudsopgave reconstrueren en het geheel gereed maken voor recovery.

M’n schijf heeft ondertussen zo’n 100 uur gedraaid (en duizenden keren getikt…) en ik heb nu ongeveer 400 van de 600 foto’s op de backup schijf foutloos weten te kopieren. De overige foto’s zijn zo zwaar beschadigd dat ze niet meer bruikbaar zijn.

Ik ben er ook achter gekomen dat het probleem van de backup schijf niet zozeer een fysieke beschadiging is, maar een probleem met de actuator-arm waar de lees- en schrijfkoppen opzitten. Na het lezen van een aantal cylinders (rondjes op de schijf) lijkt deze uit z’n spoor te lopen en daardoor verkeerde data te genereren. Bij een tweede ronde met alleen de beschadigde foto’s wist GetDataBack hier toch weer een groot deel foutloos van terug te halen. Ik ben nu dus een poging aan het doen om zo alsnog alle belangrijke foto’s die op de backup schijf staan terug te halen. Uiteindelijk zal ik er nooit alle verloren foto’s mee terug krijgen, maar het deel dat ik nu terug kan halen verzacht de pijn natuurlijk wel enorm.

Update 5/9: Recycling

Ik ben gestopt met de pogingen om alle foto’s van de backup schijf te halen. In totaal heb ik zo’n 450 foto’s weten te redden en de belangrijkste foto’s zitten daartussen.

De harde schijf zelf was vanaf dat moment klaar voor vernietiging, maar het leek mij veel leuker om hem open te maken en er wat foto’s van te maken. Wat creatieve recycling dus! Een van de resulterende foto’s staat hieronder.

Tik tik tik…

Na een dag fotograferen in Lourdes heb ik ’s avonds alle foto’s op mijn laptop gezet. Alles ging prima, maar twee foto’s hadden bij het kopiëren wat errors opgeleverd, aldus Lightroom. Die foto’s heb ik toen nogmaals overgezet naar Lightroom, wat toen wel succesvol leek. Plotseling klonk er een regelmatige tik in m’n laptop, eentje die onmiskenbaar het geluid van de lees- en schrijfarm van de harde schijf was… Om schade te voorkomen heb ik Lightroom uitgezet, zodat de harde schijf niet op dat stukje data zou blijven hangen. Het tikken leek opgelost en de iBook startte nog wel op. Al met al kon ik nog redelijk ontspannen in slaap vallen.

De volgende ochtend bleek de iBook echter niet meer op te starten en het tikkende geluid was weer helemaal terug. Langzaamaan begon ik in paniek te raken, want hier stonden immers de 2000 foto’s van de eerste 2 weken vakantie op! En ik was toch wel erg te spreken over de foto’s die ik tot dan toe gemaakt had…

Op advies van Apple Nederland en kennissen die hiermee (en de oplossing ervan) ruime ervaring hebben mocht ik de harde schijf (en dus laptop) niet meer gebruiken en kon ik ‘m het best naar een lokaal service center van Apple brengen. Dat laatste hebben we wegens infrastructurele (en linguïstieke) redenen niet gedaan. De hoop was vanaf dat moment gericht op de service centra in Nederland.

Het wordt een duur geintje…

De technische dienst van de MacHouse in Woerden heeft de harde schijf uit de iBook gehaald en hem extern geprobeerd te benaderen. Ook dat lukte niet, waarna ze hem direct hebben losgekoppeld. Enige resterende oplossing: de harde schijf door een Data Recovery Center onder handen laten nemen…

Op dit moment heb ik enkele opties:

• AaBboo (€400 tot €1500)
• Aigon (€1295)
• Ontrack (€1900 tot €3900)
• RSE (€800 tot €1500)

Mocht iemand nog advies/tips/ideeën hebben: ik ben één en al oor!

Gerepareerde iBook

Bij de MacHouse hebben ze wel m’n 40GB schijf eruit gehaald en vervangen door een 120GB exemplaar. Ze hebben geen arbeid verrekent voor het onderzoek (waar normaal wel een uur arbeid voor staat). Erg netjes en dus de welverdiende complimenten voor MacHouse Woerden. Nu moet ik alleen mijn foto’s nog terug zien te krijgen…

Het vervolg zal natuurlijk op deze website te lezen zijn… Donaties en sponsoring voor de reparatie zijn momenteel natuurlijk meer welkom dan ooit!

Update 17/08:

Ik laat de Hard Disk recovery door Aigon uitvoeren. Zij laten de harde schijf vanmiddag gratis mij me ophalen en voeren vervolgens ook gratis diagnostics uit. Vervolgens kunnen ze me vertellen wat ze kunnen terughalen en wat dat gaat kosten. Afwachten dus…

Overigens heb ik niet voor Aigon gekozen vanwege de gratis diagnostics, maar ook wegens het feit dat zij ruime ervaring hebben met het terughalen van data op het Journaled HFS+ filesysteem waar Mac OS X 10.4 mee werkt. Dat systeem stelt namelijk wat extra eisen aan het recovery process en een verkeerde handelswijze kan de data mogelijkerwijs verder vernietigen. Een nieuwe update volgt zodra ik weer meer informatie heb.

Update 20/08: Slecht nieuws

Ik kreeg zojuist het nieuws waar ik niet op zat te wachten: er is niets, maar dan ook niets meer terug te halen. De lees- en schrijfkop van de harde schijf is (waarschijnlijk eenmalig) op de platter gecrasht, waardoor deze onleesbaar geworden is. De harde schijf kan zichzelf niet ijken en daardoor zijn positie niet bepalen, waardoor de data ook met geen mogelijkheid valt uit te lezen. Er is nu ook geen enkele optie meer over, wat betekent dat ik de bijna 2.000 foto’s gewoon écht kwijt ben..

De schijf zal door Aigon teruggestuurd worden en dan ga ik eens kijken of er wellicht nog opties zijn…

Hieronder zijn nog twee foto’s van de gecrashte harddisk te zien, welke Aigon mij heeft toegestuurd. Op de bovenste platter is duidelijk een groef te zien, terwijl ook daar alles zo spiegelend als op de rest van de schijf hoort te zijn…

Update 28/8: Goed nieuws!

Ik heb nog een flinke poging gedaan om mijn externe backupschijf (dus niet de bovengenoemde schijf uit de iBook) tot leven te brengen, in de hoop dat hier nog het e.e.a. af te halen was. Op deze schijf stonden namelijk de foto’s van de eerste twee weken. Na veel tevergeefse pogingen zakte de moed me toch behoorlijk in de schoenen. Na het bekijken van enkele Youtube video’s over harddisk recovery kwam ik terecht bij de software van Runtime: GetDataBack for FAT en GetDataBack for NTFS. In een laatste poging heb ik het eerste pakket aan het werk gezet op de via een USB-IDE kabel verbonden backup schijf. GetDataBack blijkt te kunnen wat andere pakketten voor Windows niet kunnen: de schijf netjes van voor af aan lezen en vervolgens de inhoudsopgave reconstrueren en het geheel gereed maken voor recovery.

M’n schijf heeft ondertussen zo’n 100 uur gedraaid (en duizenden keren getikt…) en ik heb nu ongeveer 400 van de 600 foto’s op de backup schijf foutloos weten te kopieren. De overige foto’s zijn zo zwaar beschadigd dat ze niet meer bruikbaar zijn.

Ik ben er ook achter gekomen dat het probleem van de backup schijf niet zozeer een fysieke beschadiging is, maar een probleem met de actuator-arm waar de lees- en schrijfkoppen opzitten. Na het lezen van een aantal cylinders (rondjes op de schijf) lijkt deze uit z’n spoor te lopen en daardoor verkeerde data te genereren. Bij een tweede ronde met alleen de beschadigde foto’s wist GetDataBack hier toch weer een groot deel foutloos van terug te halen. Ik ben nu dus een poging aan het doen om zo alsnog alle belangrijke foto’s die op de backup schijf staan terug te halen. Uiteindelijk zal ik er nooit alle verloren foto’s mee terug krijgen, maar het deel dat ik nu terug kan halen verzacht de pijn natuurlijk wel enorm.

Applicaties sneller starten

Om je applicaties sneller op te laten starten, kan je een aantal overbodige elementen heel eenvoudig uitschakelen.

Als in Mac OS X een applicatie opstart dan gebeurt dit standaard in alle talen die het systeem (of de applicatie) ondersteund en dat is natuurlijk niet nodig. Je kunt dit dan ook uitzetten. En hoewel je er in de praktijk met Photoshop weinig van zal merken, omdat het bij het opstarten van Photoshop nu eenmaal veel tijd kost om alle elementen te activeren, zal je bij kleinere programma’s (zoals iPhoto of iChat) wel een duidelijk verschil merken.

Ga eerst naar de map met alle programma’s. Selecteer vervolgens het programma icoon en kies “Info” (apple + i, of m.b.v. de rechtermuisknop) of klik op de “Meer info” knop die zichtbaar wordt als je in kolommenweergave het programma-icoon selecteert.

Open vervolgens het onderdeel “Talen” en vink alle talen uit die je niet gebruikt en sluit het venster vervolgens weer. De volgende keer als je het programma opstart worden al deze talen niet meer geladen en dat scheelt opstarttijd.

QuickImage

QuickImageCM van Pixture Studio maakt het mogelijk om zonder opening van een programma foto’s te bekijken, printen, hernoemen en zelfs te bewerken! QuickImage wordt verwerkt in het zogenaamde contextual menu. Erg handig voor kleine werkzaamheden dus! Je kan de applicatie gratis downloaden vanaf de website van Pixture Studio.

Automatische backups met ChronoSync

In mijn artikel Backups! Backups! Backups! ga ik uitgebreid in op het houden en onderhouden van een goed en robuust backupsysteem. In dat artikel heb ik het ook over backup software, en ChronoSync in het bijzonder. Ik wil ChronoSync hier graag ook nog even onder de aandacht brengen, aangezien het mij enorm geholpen heeft in het werk dat ik met Mac OS X verzet.

Met ChronoSync kan je automatisch backups (en synchronisaties) laten doorvoeren, bijvoorbeeld op het moment dat je een externe schijf aan je computer koppelt. Met de juiste instellingen hoef je dus nooit meer handmatig backups van je bestanden te maken! Bekijk ChronoSync op de website van Econ Technologies.