Rome in één nacht en vier dagen

De stad prijkte al jaren bovenaan mijn lijstje van stedentrips die ik nog wilde maken, maar ondanks een hoop plannen kwam het er nooit van. En dan is daar plotseling het plan om een roadtrip door Italië te doen en reist direct de grote vraag: brengen we wel of geen bezoek aan Rome? Het leverde een hoop discussie op. Is Rome niet leuker voor een stedentrip? Is het er wel uit te houden, zo midden in de zomer? Uiteindelijk hebben we besloten de historische stad toe te voegen aan het lijstje van bestemmingen van onze roadtrip. Het werd een week waarin we ontzettend veel hebben gezien, maar tegelijkertijd ook enorm hebben moeten afzien. Het werd een super week, dat wel, maar wel eentje die eindigde met gemengde gevoelens.

Dag 0: Half Rome in één nacht

De eerste avond wilden we eigenlijk alleen even naar de Trevifontein om wat sfeer te proeven. Het liep letterlijk anders en wat gepland was als een kort uitstapje werd een drie uur lange wandeling langs een aantal van Rome’s grootste bezienswaardigheden. Rome greep ons vanaf het allereerste moment bij de keel en als ware we verslaafd aan het zien van historische bezienswaardigheden hebben we toen de halve stad doorgelopen. Het verslag van die eerste avond is terug te lezen in: A night in Rome.

Dag 1: het Vaticaan en een wandeling langs de Tiber

De tweede dag zouden we ’s ochtends al richting het Vaticaan vertrekken, maar de zoektocht naar kaartjes voor het openbaar vervoer leverde die ochtend wat vertraging op, waardoor we uiteindelijk pas rond het middaguur in de trein zaten. Na een 20 minuten durende rit kwamen we aan op station St. Pietro en vanaf daar was het nog slechts enkele minuten lopen naar de muren van het Vaticaan en, natuurlijk, het Sint Pietersplein.

Na ons even vergaapt te hebben over de omvang van het plein hebben we ons achter de rij voor de Sint Pieter aangesloten. De doorstroom daarvan viel alleszins mee en enkele minuten later waren we al door de beveiliging heen. De eerste bezienswaardigheid was de Zwitserse Garde, het militair corps dat verantwoordelijk is voor de bewaking van het Vaticaan en de Paus. Eerlijk gezegd maakten de soldaten weinig indruk op ons; hun postuur en kleding deed eerder wat clownesk aan.

Eenmaal in de Sint Pieter hebben we ons bijna een vol uur lang vergaapt aan de prachtige beelden, kunstwerken en gewelven in de basiliek. Ook de lichtinval door de 100 meter hoge koepel (waar iedereen wel eens een foto van gezien heeft) was prachtig. Ik zou nog vele alinea’s kunnen vullen met de pracht die in de Sint Pieter te aanschouwen is, maar eigenlijk is dat een zinloze onderneming, aangezien de echte schoonheid niet in woorden te vatten is. Je moet de kathedraal dan ook eens in het echt bezocht hebben om dit te begrijpen.

Vanaf de Sint Pieter zijn we richting het Castel Sant’ Angelo. Dit kasteel is in de middeleeuwen gebruikt als schuiladres voor de Paus en het was dan ook door middel van tunnels en een vestingmuur verbonden aan het Vaticaan. Rond het kasteel is hier ook nog het een en ander van te zien.

We hebben onze weg vervolgd door bij de Ponte Sant’ Angelo naar de ondergelegen kade te lopen. Vanaf hier hebben we een lange voettocht langs de rivier de Tiber gemaakt, waarbij we ons halverwege realiseerden dat we onze compactcamera kwijt waren. We hadden geen backups van de op de camera opgeslagen foto’s en liepen dus erg zenuwachtig terug naar de plek waar we de camera dachten te zijn kwijtgeraakt. Uiteindelijk lag de camera nog gewoon op de reling van de trap richting de kade. Na de met pech overspoelde start van de vakantie leken we nu zowaar wat geluk te hebben!

Na wederom een wandeling langs de Tiber zijn we op zoek gegaan naar een restaurantje voor het avondeten. We hebben de dag vervolgens afgesloten met een avondwandeling langs het Circus Maximus en het Colosseum. Bij het Colosseum kwam ik al snel tot de conclusie dat ik hier later deze week nog eens wat nachtfoto’s met een statief moest maken, maar voor nu moest ik het doen met een hoge ISO waarde en de Image Stabilization van m’n lens.

Dag 2: het Pantheon, Il Vittoriano en het Forum Romanum

De tweede dag was een bezoek aan het Forum Romanum het hoofddoel en op aanraden van onze Lonely Planet hebben we eerst het Pantheon bezocht. Dat zou ons namelijk een duidelijker beeld verschaffen van hoe de ruïnes van het forum er vroeger uit hebben gezien.

Onze tweede dag zijn we dus heel wat eerder richting het centrum vertrokken, om een klein uur later bij metrostation La Repubblica aan te komen. Vanaf daar hebben we direct het Pantheon opgezocht, om daar de tempel eindelijk van binnen te bekijken. Overigens was de looproute vanaf het metrostation naar het Pantheon al een erg interessante. Zo kwamen we ook langs het parlement en enkele ministeriële gebouwen.

Eenmaal aangekomen op het plein voor het Pantheon waren we weer evenzeer onder de indruk van het imposante uiterlijk van de tempel als tijdens onze nachtelijke wandeling van twee dagen terug. De verwondering werd echter nog groter op het moment dat we de tempel binnenliepen en met eigen ogen het formaat van de koepel en het indrukwekkende interieur konden aanschouwen. Het besef dat de betonnen koepel al bijna 2.000 jaar overleefd heeft en tot een eeuw geleden nog de grootste betonnen overspanning ter wereld was, leverde me even kippenvel op. Wat direct opvalt is de lichtbundel die door de ronde opening in de koepel (die gecreëerd is ten behoeve van lichtinval en de connectie met de Goden) de basiliek binnenvalt en zo een hoop mooie taferelen oplevert. Overigens is het ook zeker de moeite waard om het Pantheon bij regenval te bezoeken om dan het water door de opening naar binnen te zien vallen.

Het indrukwekkende bouwwerk heeft ook nog een hoop extra’s te bieden in de vorm van een altaar en enkele heilige graftombes.

Vanaf het Pantheon zijn we richting Il Vittoriano gelopen, waar we nu ook de trappen konden betreden. Het eerste wat je tegenkomt is het monument van de onbekende soldaat en de daarbij behorende (en goed bewaakte) eeuwige vlam.

Bovenop het enorme monument kan je van een prachtig uitzicht over de Forum Imperiali en het verderop gelegen Colosseum genieten. Het is zelfs mogelijk om met de lift naar de top van een van de torens te gaan, om daar op een nog hoger uitzicht getrakteerd te worden, maar wij hebben ervoor gekozen om deze kans aan ons voorbij te laten gaan en alleen nog even het in het monument gevestigde (en vrij toegankelijke) museum te bekijken.

Vanaf Il Vittoriano is het maar een klein stukje lopen richting de Capitolina, met daarop ook het stadhuis van Rome. Op de trappen langs het plein hebben we nog even een korte lunch genoten en wat rust gepakt voor het resterende deel van de dag. Het Forum Romanum zou namelijk het volgende programma onderdeel worden.

Vanaf de Capitolina hebben we eerst genoten van een prachtig uitzicht over het Forum Romanum, waarna we de afdaling gemaakt hebben en via de Fora Imperiali (waaronder ook het Forum di Ceasar) richting de ingang van het Forum Romanum gelopen zijn. Met de Lonely Planet bij de hand hebben we vervolgens urenlang door de ruïnes van het forum gelopen. Hierbij kwam eerdergenoemde tip, om eerst het Pantheon te bezoeken, inderdaad van pas en het gaf de toch al indrukwekkende ruïnes net dat beetje extra dimensie en diepgang. Ook over het Forum Romanum valt weer een hoop te schrijven, maar het is niet mijn voornemen om reisgidsen als de Lonely Planet te kopiëren en ook hier kan ik eigenlijk maar één ding over kwijt: ervaar en beleef het zelf!

We hebben de dag afgesloten met een avondwandeling langs het Colosseum en het maken van de voorgenomen nachtfoto’s van het wereldberoemde amfitheater.

Dag 3: Vaticaans Museum, Circus Maximus en twee kerken

Mijn broertjes en ik waren de enigen die het Vaticaans Museum (en vooral de Sixtijnse Kapel) wilden bezoeken en het de moeite waard vonden om er om half zes voor op te staan. De derde dag werd de groep dus in tweeën gesplitst en gingen wij met z’n drieën in de vroege ochtenduren richting het Vaticaan, terwijl de rest van het reisgezelschap de ochtend gebruikte om wat bij te slapen.

Uiteindelijk stonden we even na zeven uur in de rij voor het Vaticaans Museum dat pas om half negen zou openen. Ik heb meteen een deel van die tijd benut om in het ochtendgloren nog wat foto’s op en rond het Sint-Pietersplein te maken.

Na een lange tijd wachten konden we eindelijk het Vaticaans Museum betreden, waarna we zo snel mogelijk de route richting de Sixtijnse Kapel volgden, met als idee om daarna pas andere delen van het immense museum te bekijken. Op die bewuste route kwamen we direct langs enkele prachtige kamers van onder andere Raphaël, waar we ons tientallen minuten hebben vergaapt aan de prachtige wandschilderingen en plafonds.

Toen we uiteindelijk de Sixtijnse Kapel binnen liepen waren we in één klap overdonderd door het formaat en de grandeur van de zaal. In één van de eerste oogopslagen viel direct de Schepping van Adam op, hetgeen toch wel bijzonder is gezien het enorme formaat van de kapel. Het detail in de schilderingen van Michelangelo is, zeker voor een beeldend kunstenaar, ronduit ontzagwekkend. Zo is er het ogenschijnlijke perspectief in het gewelf, waarbij het moeilijk is te geloven dat het hier geen beeldhouwwerk betreft. Zo moeilijk zelfs, dat wij meerdere malen door de kapel zijn gelopen om te zien of het perspectief toch niet iets veranderde. Daarnaast is het detail dat in de beeltenissen te zien is minstens zo verbluffend. Ik had er nog uren kunnen staan, maar na een half uur zijn we toch maar verder gelopen.

Helaas was het niet toegestaan om in de Sixtijnse Kapel te fotograferen, wat vreemd genoeg wel mocht in alle andere zalen, zolang men maar geen flits gebruikte. De beveiliging in de kapel was dan ook vooral druk met het schreeuwen van ‘no pictures!’ en vreemd genoeg richtte men zich vooral op de grotere camera’s. In een poging toch nog een paar foto’s (zonder flits) te maken werd ik dan ook direct aangesproken, terwijl er naast mij vrolijk door geflitst werd door een andere toerist. Na het verlaten van de kapel werd al snel duidelijk wat de achterliggende gedachte was: commercie. In de museumwinkels waren allerlei boeken en afdrukken van de beeltenissen in de Sixtijnse Kapel te koop en waarschijnlijk wil men dit materiaal dus zo exclusief mogelijk houden.

Uiteindelijk hebben we zo’n drie uur door het Vaticaans Museum gelopen en daarbij ongeveer de helft van het museum gezien. Als je voor alle aanwezige kunst goed de tijd wilt uittrekken kan je probleemloos dagenlang door het museum struinen, maar ons ging het verder wat meer om de algemene indruk.

De route richting de uitgang van het Vaticaans Museum biedt nog één laatste bezienswaardigheid: de schitterende ronde trap in art-deco stijl, die me direct deed denken aan het interieur van het Guggenheim museum in New York.

We hadden rond het middaguur in het Villa Borghese, een park aan de noordelijke kant van het Romeinse centrum afgesproken met de twee bij de tent achtergebleven vrienden. Daar hebben we nog enkele uurtjes genoten van het weer en een simpele lunch. Vanaf het park zijn we via de Spaanse Trappen richting de metro gelopen om via de ondergrondse uit te komen bij het Piazza del Laterano. Hier is namelijk de prachtige Pauselijke basiliek San Giovanni in Laterano te vinden. De San Giovanni is ingewijd in het jaar 324 en het huidige gebouw dateert uit 1589, maar bevat ook oudere delen. Voordat de Sint Pieter in het Vaticaan in gebruik werd genomen zetelde de Paus in de enorme basiliek. Met name het plafond van de kerk is adembenemend.

Op het plein tegenover de San Giovanni is de Heilige Trap te vinden, wel Christus tijdens zijn proces zou hebben beklommen en nu nog ter boetedoening op de knieën kan worden beklommen; het bewandelen van de trap op de voeten is dan ook verboden.

Vanaf de San Giovanni zijn we weer in de richting van het Colosseum gelopen, waar we ook nog even de Basilica di San Clemente bekeken hebben. De San Clemente is een van Rome’s oudste Christelijke kerken en een enorme bron van archeologische vindingen, aangezien onder het complex nog veel resten van nog veel oudere gebouwen aangetroffen zijn, waaronder oude woonhuizen en een vermoedelijke schuilkerk. De huidige basiliek is de tweede basiliek op de huidige locatie, nadat de eerste in de 11e eeuw door brand verwoest is geraakt.

Uiteindelijk waren we te laat bij het Colosseum om die dag nog het grote amfitheater te bewonderen, dus dat moest een dag worden opgeschoven. De laatste uurtjes werden opgevuld met een wandeling over het voormalige Circus Maximus (waarvan het formaat alsmaar blijft verbazen) en enkele kleinere bezienswaardigheden in de omgeving.

De laatste dag beloofde een erg drukke te worden met als belangrijkste uitstapjes de beklimming van de Sint Pieter en het bezoek aan het Colosseum en de Palatijn.

Dag 4: Sint Pieter, Colosseum en de Palatijn

De laatste dag zijn we al vroeg richting het Vaticaan vertrokken om daar de koepel van de Sint Pieter te beklimmen. Eenmaal daar aangekomen hebben we besloten om de klim geheel met de voet te doen en dus niet de eerste 200 van de kleine 500 treden over te slaan door de lift te nemen. Een prima keus, zo bleek, want de lift bevond zich enkel in het eerste deel van de klim en dit was veruit het makkelijkste deel en dus de twee euro extra niet waard.

Halverwege de beklimming van de koepel krijg je de gelegenheid om vanuit de binnenzijde van de koepel de kerk te bekijken, waarna het formaat van de kerk eigenlijk pas echt opvalt. We waren bovendien bijzonder verrast toen we daar zagen dat de beeltenissen in de gehele koepel zijn opgebouwd uit mozaïeken. Zeker doordat de mozaïeken die we aan de overkant zagen een enorm perspectief toonden.

Het laatste deel van de klim is niet bepaald geschikt voor mensen met claustrofobie; de gangen worden er in hoog tempo smaller en doordat de trappen tussen de binnen- en buitenwand van de koepel gebouwd zijn lopen de muren ook steeds schuiner. Het idee om dan tegen de muur van die koepel te leunen, met aan de andere zijde van die muur een enorme diepte, was voor mij toch wel een bijzondere ervaring. Ook de hitte in het laatste deel van het trappenhuis zal voor een hoop mensen bijna niet te doen zijn.

Eenmaal bovenop de koepel hebben we wel enorm genoten van het uitzicht over het Sint-Pietersplein en de tuinen van het Vaticaan aan de andere zijde. We waren het er echter wel over eens dat de klim zelf nog wel het meest indrukwekkende deel van de attractie was.

De laatste twee bezienswaardigheden van ons bezoek aan Rome, het Colosseum en de Palatijn waren beiden erg indrukwekkend, maar ook hier geldt weer: je moet het gewoon een keer zelf ervaren hebben om het echt te kunnen bevatten. Het blijft ongelooflijk hoe men in die tijd dergelijke bouwwerken heeft weten neer te zetten die bovendien ruim 2.000 jaar later ook nog grotendeels overeind staan. Na het bezoek aan het Colosseum hadden we alle vijf direct de behoefte om de film Gladiator te zien. Overigens is men momenteel bezig met de heropbouw van een klein deel van het immense amfitheater, om zo te kunnen laten zien hoe het er ooit echt uitgezien heeft. Het zal dus zeker de moeite waard zijn om het over een aantal jaren nog eens te bekijken!

De Palatijn, de keizersheuvel van het Romeinse Rijk was wellicht nog een van de meest indrukwekkende bezienswaardigheden die we bezocht hebben. Het heeft mij echt verbaasd hoeveel er nog bewaard gebleven is van de bijna twee millennia oude paleizen en badhuizen van de Romeinse keizers. Zo zijn in het Casa d’Augusto zelfs nog de originele wandschilderingen te aanschouwen en in het ongekend goed bewaard gebleven Casa di Livia (dat helaas gesloten was wegens restauratie werkzaamheden) kan men de originele mozaïekvloeren bewonderen. Met behulp van de beschrijvingen in de Lonely Planet kregen we een goed beeld van hoe de paleisheuvel er zo’n tweeduizend jaar geleden uitzag. Zo waren alle bouwwerken volledig bekleed met marmer, maar helaas is daar nu weinig tot niets meer van te zien, op enkele witte en gekleurde marmeren vloeren na.

Ook op de Palatijn gaan de werkzaamheden nog volop door: zo is de ontsnappingstunnel van Nero enkele jaren geleden ook voor het publiek geopend en worden de middeleeuwse tuinen nu beetje bij beetje uitgegraven om weer meer Romeinse paleizen bloot te leggen. Dergelijke werkzaamheden zijn trouwens in de hele stad aan de gang en met modernere technieken is men ook steeds beter in staat om brokstukken weer aan elkaar te koppelen en beetje bij beetje weer op te bouwen. Wie weet is over een paar decennia dus weer meer van het oude Romeinse Rijk te zien.

Het bezoek aan Rome eindigde uiteindelijk op de plek waar het ook begon: de Trevifontein. Ik heb die laatste gelegenheid natuurlijk benut door een muntje over mijn linker schouder te werpen, opdat ik ooit nog eens naar de ‘eeuwige stad’ mag terugkeren.

SPQR

Er zijn vier letter waar je in Rome niet omheen kunt: SPQR. Je komt ze overal tegen: onder standbeelden, op gevels, bij monumenten, maar zelfs op vrijwel elk putdeksel. De letters staan voor de Latijnse zin: “Senatus Populusque Romanus” (“De Senaat en het Volk van Rome”), hetgeen de officiële naam van het Romeinse Rijk was en ook tegenwoordig staat de lettercombinatie nog steeds voor Rome.

Terugkijkend op Rome: de hitte

Als er iets was waar ik voor de week in Rome tegen op zag, dan was het wel de hitte in de stad. Uiteindelijk bleek het tijdens de middaguren ook erg zwaar, maar door voldoende rust te nemen hielden we het wel goed vol. Als ik achteraf had mogen kiezen, dan had ik waarschijnlijk toch voor een moment in het jaar gekozen waarin het wat minder heet zou zijn. Een graad of 25 zou toch meer de voorkeur hebben boven de temperaturen van 30 graden en hoger waar wij mee te maken hadden. Gelukkig was het er nooit zo warm dat we er spijt van gekregen hebben.

Terugkijkend op Rome: het openbaar vervoer

Als er dan toch iets genoemd moet worden dat echt tegenviel, dan was dat het openbaar vervoer. Wij kwamen in Rome aan met de gedachte dat de metro wel tot diep in de nacht zou blijven rijden; Rome was immers een stad met een bruisend nachtleven. Dit bleek dus niet het geval te zijn. De metro rijdt zijn laatste rondje al om 11 uur ’s avonds en ook de regionale treinen houden er rond die tijd mee op. De bussen blijven wel rijden en na middernacht kan je nog gebruik maken van de nachtbussen.

Er is geen dag voorbij gegaan waarop we geen problemen hadden met het openbaar vervoer. Zo hebben we ’s avonds meerdere keren tevergeefs op een trein of metro gewacht, om vervolgens een lange wandeling te moeten maken naar de eerste de best bushalte. In een hoop gevallen was dat overigens ook onze eigen schuld.

Schrik overigens niet van het uiterlijk van de metro’s in Rome; deze zitten veelal onder de graffiti en her en der is het zo erg dat de deuren amper nog van de ramen te onderscheiden zijn. Als vervoermiddel volstaat het verder prima.

Na afloop van de vakantie hoorden we dat een taxi in Rome nauwelijks wat hoeft te kosten… Ik had het eigenlijk liever niet gehoord, want het betekent dat we in totaal enkele uren voor niets gelopen hebben. Maar goed, een goede tip voor een volgend bezoek dus.

Terugkijkend op Rome: de bezienswaardigheden

De verhalen over Rome zijn niet mis en het is dan altijd maar afwachten of een bezoek aan zo’n veel geprezen oord ook aan de gecreëerde verwachtingen kan voldoen. Wat mij betreft was dat dit keer absoluut het geval. Ik had zelf ook echt niet verwacht dat er nog zo ontzettend veel te zien zou zijn.

Het is moeilijk om een favoriete bezienswaardigheid aan te wijzen, maar waarschijnlijk komt het Forum Romanum in mijn geval dan als eerste uit de bus. Eigenlijk is het vooral de combinatie van alle bezienswaardigheden dat het ‘m doet. Zo krijgt het Forum Romanum meer betekenis door een bezoek aan het Pantheon en de lokatie van het Circus Maximums door een bezoek aan het veel kleinere Colosseum.

Naast de erfenissen uit het oude Romeinse Rijk is er natuurlijk ook nog een hoop moois uit het meer recentere verleden te aanschouwen, maar dat moet het wat mij betreft toch afleggen bij het eerstgenoemde.

Een kleine week na aankomst in de eeuwige stad is het allemaal alweer voorbij en zitten we weer in de auto, ditmaal rijdend in noordelijke richting. Terwijl Arjan de Twingo over de snelweg jaagt type ik op mijn telefoon een mailtje naar het thuisfront en overpeins ik de week nog eens. Jarenlang stond de stad bovenaan mijn lijstje, jarenlang wilde ik er zó ontzettend graag naartoe en jarenlang kon ik daar naartoe uitkijken. Nu heb ik er de geschiedenis gezien, gevoeld en beleefd en ben ik er eindelijk geweest. Het is een raar gevoel en ik heb eigenlijk direct alweer heimwee naar de stad. En niet alleen naar de stad, maar ook naar de tijd dat ik er nog niet geweest was en ik er dus nog naartoe zou gaan. Dan bedenk ik me plotseling weer dat ik de avond ervoor een muntje in de Trevi-fontein gegooid heb en dus nog een keer terug zal keren. Het gevoel is terug: ik ga ooit nog een keer naar Rome! Heerlijk, op naar het strand van Rimini!