Backups! Backups! Backups!

Een wat schreeuwende titel dit keer, maar met een goede rede: voor een digitale fotograaf is er niets zo belangrijk als het maken van voldoende en goede backups van de geproduceerde foto’s. Desondanks wordt de noodzaak van het maken van backups vaak onderschat of te weinig omgezet in daden. Ondanks veel voorzorgsmaatregelen heb ik tijdens mijn vakantie de gevolgen van verkeerd backup beleid ervaren. Pech zal altijd bestaan, maar onnodig dataverlies kan voorkomen worden en mijn recente ervaringen zijn voor mij de rede geweest om het belang van een goed backupsysteem onder de aandacht te brengen. Een artikel met gevoelige praktijkervaring dus.

Het risico van digitale fotografie

Integenstelling tot bij analoge fotografie heeft men bij digitale fotografie maar zelden kopieën van de foto’s. In het geval van negatieven had men altijd wel ergens een fotoboek of mapje met de afdrukken. Doordat bij digitale foto’s de foto’s direct vanaf het origineel te zien zijn wordt er vaak geen kopie gemaakt en als deze al gemaakt wordt, dan staat deze meestal ook op dezelfde locatie opgeslagen. Deze data kan door verscheidene oorzaken in één enkele klap voor eeuwig verloren gaan.

Het bewaren van digitale foto’s op verschillende lokaties lijkt dus sowieso een verstandige zet. De regelmaat en grondigheid waarmee men dit zou moeten doen zal hopelijk duidelijk worden in de volgende sectie over de mogelijke oorzaken van dataverlies.

Een beschadigd RAW bestand is vaak totaal onbruikbaar. De foto hieronder was in slechts een klein deel van het bestand beschadigd, maar het resultaat daarvan is dat de gehele foto vernield is.

Oorzaken van dataverlies

Dataverlies kan op verschillende manieren plaatsvinden. De meest voorkomende oorzaken zijn het verlies van datadragers (zoals flash kaartjes), diefstal of een harde schijf crash. Met name harde schijven zijn per definitie erg gevoelige apparatuur. De dataschijven (zogenaamde ‘platters’) draaien met een snelheid van zo’n 100 tot 200 kilometer per uur onder de lees- en schrijfkop door. Deze kop zweeft op een luchtlaag van slechts een fractie van een millimeter in hoogte. De kleinste verstoring kan ervoor zorgen dat de kop het oppervlak van de platter raakt, waardoor de magnetische datalaag onherroepelijk wordt weg geschuurd. De deeltjes die daarbij rondvliegen kunnen elders op de schijf terecht komen en bij een volgende passage van de kop kan dit het oppervlak van de platter zelfs nog verder beschadigen.

Een dergelijke harddisk crash kan door de kleinste dingen veroorzaakt worden: een stofdeeltje kan al teveel zijn. Ook hitte of een schok kan dergelijke catastrofale gevolgen hebben.

Andere oorzaken van dataverlies zijn bijvoorbeeld extreme hitte, waterschade en brand. De laatste twee kunnen zelfs de vernietiging van de backups op eenzelfde lokatie tot gevolg hebben. Bij opslagmedia zoals cd’s en dvd’s vergaat de datalaag na een bepaalde tijd (maximaal zo’n 10 jaar) vanzelf.

Naast al deze externe oorzaken zijn er ook nog de persoonlijke fouten zoals het per ongeluk verwijderen of overschrijven ven bestanden.

Backup strategie

Om de eigen fotografie te beschermen tegen zoveel mogelijk catastrofes is een grondige backupstrategie een vereiste. Zoals hierboven al te zien was, is het verstandig om ook een backup op een geschikte afstand van je eigen huis aan te houden.

Binnenshuis is het verstandig om minimaal, maar liever nog twee goede backups van alle data aan te houden.

Naast deze vaste backups, kan een mobiele backup gelegenheid gebruikt worden voor tijdens reizen en opdrachten. Hiervoor kan een mobiele harde schijf (of meerdere) met een ingebouwde kaartlezer de ideale oplossing bieden.

Op basis van het voorgaande kan de volgende opzet aangeraden worden:

• Lokale backup 1: Harde schijf; update na elke grote aanpassing
• Lokale backup 2: Harde schijf of tapestreamer; wekelijkse of maandelijkse update
• Externe backup: Harde schijf; op grote afstand van eigen huis; maandelijkse update
• Reis backup: Twee mobiele harde schijven, update na elke shoot en eventueel gebrande cd’s of dvd’s.
• Extra backups: Willekeurig opslagmateriaal

Mijn persoonlijke backupsysteem is als volgt samengesteld:

• Western Digital MyBook 500GB (externe harde schijf); automatisch gesynchroniseerd
• Harde schijf in desktop computer; regelmatig gesynchroniseerd
• Harde schijf bij een vriend; automatisch gesynchroniseerd via FTP
• Twee Vosonic Xs-Drive (mobiele harde schijven); update na elke shoot
• Extra tapes en DVD’s voor incidentele backups

Backup software

Het handmatig maken van backups is een tijdsintensieve zaak en leidt uiteindelijk tot verzuim of gemakzucht. En Murphy’s Law is ook hier van toepassing:

“Dataverlies zal altijd dan plaatsvinden wanneer je je net hebt voorgenomen een backup te maken, maar het vervolgens (nog) niet gedaan hebt.”

Met synchronisatie software kan men voorkomen dat de menselijke luiheid de basis legt voor een voor een fotograaf enorme catastrofe als dataverlies. Twee voorbeelden van dergelijke programma’s zijn het gratis te downloaden SyncToy van Microsoft voor Windows XP en Chronosync voor het Mac OS X platform.

Beide programma’s zijn in staat tot het synchroniseren van vooraf opgegeven folder-combinaties, waarbij Chronosync zeer veel extra mogelijkheden biedt. Een van die mogelijkheden is het synchroniseren van een folder-pair bij het koppelen van een van de folders (bijvoorbeeld het verbinden van een externe harde schijf).

Voorkom catastrofes

Catastrofes zoals dataverlies zijn gemakkelijk te voorkomen, of in ieder geval te beperken. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van meerdere kleinere geheugenkaarten dan één of enkele grote kaarten zijn de gevolgen van een corrupte geheugenkaart tot een minimum te beperken.

Door zo snel mogelijk backups van je kaarten te maken kan je dergelijke risico’s nog verder beperken. En door zuinig en verstandig met je apparatuur om te gaan kan je de kans op uitval ook zoveel mogelijk beperken. Tegen sommige catastrofes valt echter heel weinig te doen en het bijhouden van voldoende backups is in dat geval de enige remedie.