Adobe Lightroom voor de fotografie workflow

Adobe Lightroom is een nieuw fotografie workflow programma, dat het voor digitale fotografen mogelijk maakt om al hun bewerkingen binnen een enkel pakket uit te voeren. In dit artikel beschrijf ik mijn eigen digitale fotografie workflow aan de hand van Adobe Lightroom Beta 3.

Inleiding

De digitale doka (de computer) is voor een digtaal werkende fotograaf minstens zo belangrijk als de donkere kamer van een nog met filmmateriaal werkende fotograaf. Een goed gestructureerde workflow is in beide gevallen van groot belang. In de digitale fotografie wordt dit echter nog wel eens onderschat. Men gebruikt vaak een keur aan programma’s en hanteert daarbij geen vaste procedure.

In de beginjaren van de digitale fotografie waren er nog geen software pakketten die een complete workflow konden ondersteunen. Inmiddels is daar veel verandering in gekomen. De concurrentie onder de workflow software is zelfs groot te noemen. Er zijn op dit moment drie grote pakketten op de markt die alle drie de workflow van begin tot eind kunnen ondersteunen: Capture One DSLR (van Phase One), Aperture (van Apple) en Lightroom (van Adobe).

Op het moment van schrijven werk ik reeds een half jaar met de Beta versies van Adobe Lightroom. Ik zal hier mijn eigen fotografie workflow zo gedetailleerd mogelijk beschrijven en verduidelijken aan de hand van Adobe Lightroom.

Op het moment van schrijven bevindt Adobe Lightroom zich nog in het publieke Beta stadium, wat inhoudt dat het programma gratis te downloaden is. Men kan het vervolgens gebruiken en testen tot de Beta termijn verstreken is. Adobe hoopt middels de feedback van fotografen en gebruikers hun workflow pakket zo uitgebreid en goed mogelijk te maken.

De opbouw en structuur van Lightroom

Adobe Lightroom is non-destructief, wat betekent dat het de originele foto’s (RAW en JPEG bestanden) niet aanpast bij het bewerken. In plaats daarvan slaat het een los bestand op wara het de door te voeren wijzigingen in opslaat. Zodra een foto geexporteerd wordt, worden deze aanpassingen op de originele foto uitgevoerd om het vervolgens als uitvoer op te slaan.

Adobe Lightroom Beta 3 is opgebouwd uit 5 elementen:

• Library
• Develop
• Slideshow
• Print
• Web

Deze logische indeling zorgt ervoor dat onnodige functies en mogelijkheden in bepaalde onderdelen van de workflow verborgen blijven en zodoende ook geen overlast bezorgen. Dit heeft ervoor gezorgd dat Lightroom een heel overzichtelijk programma geworden is.

Kortweg komt de indeling op het volgende neer: in de library worden alle foto’s, collecties en foto shoots beheerd en getoond. In de develop sectie kan men de foto’s bewerken en ontwikkelen. De slidewhos kan gebruikt worden om een verzameling foto’s als presentatie te tonen. Datzelfde geldt voor de print sectie, waarbij men de gewenste foto’s op tal van verschillende manier kan afdrukken. De web sectie heeft men de mogelijkheden om een gallery voor het internet in elkaar te zetten.

Library: Foto’s en shoots beheren

In de Library kunnen alle in Lightroom geimporteerde foto’s beheerd worden. De foto’s kunnen op de volgende manier ingedeeld worden:

• Een overzicht van alle in de library aanwezige foto’s
• De zogenaamde ‘Quick Collection’
• Een overzicht van de laatst geimporteerde foto’s
• Verschillende shoots (elke foto kan maar bij 1 shoot horen)
• Collecties (foto’s kunnen een onderdeel van meerdere collecties zijn)
• Foto’s weergeven aan de hand van opgegeven keywords

Bij het importeren in de gallery kan men de foto’s in een (bestaande of niet bestaande) shoot opnemen en ze voorzien van gezamenlijke keywords, welke vervolgens aan alle geimporteerde foto’s worden meegegeven. Foto’s kunnen naderhand nog van andere keywords en gegevens voorzien worden en ze kunnen een andere shoot toebedeeld krijgen. Op de actieve groep foto’s kan verder nog een filter toegepast worden (bijvoorbeeld op de minimale kwaliteitsindicatie van de foto).

De foto’s zelf kunnen op verschillende manier getoond worden. In de ‘Grid’ zijn alle foto’s als thumbnails bij elkaar te zien. Twee of meer foto’s zijn in de ‘Compare’-mode direct naast elkaar te zien, om ze te kunnen vergelijken. Wanneer een foto uit de selectie verwijderd wordt, wordt het beeld automatisch aan de nieuwe selectie aangepast, hetgeen voor veel snelheid zorgt. Inde ‘Loupe view’ zijn de losse foto’s te zien. Hierbij kan ook tot 100 procent op de foto’s ingezoomd worden. Buiten het weergave venster in het midden, zijn alle foto’s ook in een slider onderaan het venster te zien.

Een ander bijzonder nuttige functie in Adobe Lightroom is de mogelijkheid alle interfaces opzij te schuiven. Door op het pijltje in het midden van een tab te klikken kan die tab namelijk uit het beeld of weer terug in het beeld geschoven worden. Daarnaast is de ruimte die het blad in moet ook handmatig te bepalen. Dit geeft de gebruiker meer flexibiliteit: wanneer het nodig is, kan alle ruimte in Lightroom voor de foto of de tools gebruikt worden.

Naast deze tabbladen kan men ook het formaat van de thumbnails en andere elementen bepalen.

Ik gebruik zelf mijn Apple laptop als workflow computer. Door de beperkte ruimte betekent dit dat ik foto’s na verloop van tijd van de laptop naar mijn archief moet verplaatsen. Het gevolg hiervan is dat ik weinig gebruik maak van de beheersmatige features van Lightroom. Wel heb ik enkele demonstratie collecties om aan klanten te kunnen tonen.

Over het algemeen gebruik ik enkel de Shoots en de Quick Collection van Lightroom. De Quick Collection is daarbij een handig hulpmiddel om al verwerkte of nog te verwerken foto’s in te plaatsen. Doordat er een rondje bij de foto verschijnt, is dit ook duidelijk in de shoot terug te zien.

Een door mij veelgebruikte functie in de Library is de ‘Compare view’. Hiermee kan ik snel een goede beslissing maken voor wat betreft de te gebruiken foto’s of welke foto’s verwijderd kunnen worden. Dit levert vervolgens een hoop tijdswinst op in de rest van de workflow.

Voor wie snel enkele kleine aanpassingen aan de foto’s wil doen, is het ‘Quick Develop’ tabblad aan de rechterzijde een uitkomst. Hier zijn kleine correcties, zoals helderheid en contrast, de witbalans en het omzetten naar grijswaarden snel door te voeren.

Tenslotte kan men hier ook nog extra gegevens (metadata) aan de foto toevoegen, zoals titels, de maker van de foto, copyright gegevens, etc. Deze gegevens kunnen later van pas komen bij het exporteren van de foto’s naar het internet.

Develop: het bewerken van de foto’s

De ‘Develop’ module biedt alle bewerkingsmogelijkheden van Adobe Lightroom. Alle instellingsopties zijn in het tabblad aan de rechterzijde verwerkt. Naast deze individuele instellingen is het ook mogelijk een voorkeurs instelling op de foto los te laten. Deze ‘presets’ staan in het tabblad aan de linkerzijde. Men kan hier ook eigen presets aan toevoegen. Een preset is in feite niets anders dan een geregistreerde verzameling van individuele instellingen, welke later op een andere foto toegepast kan worden.

Ook in de developmodus wordt de slider met alle foto’s weer onderin het beeld weergegeven.

Alle individuele instellingsmogelijkheden zijn in logische groepen verdeeld. Het is mogelijk om een of meerdere groepen in te klappen, waardoor de interface weer wat overzichtelijker en sneller wordt.

Belichtingscorrectie

Zodra ik met het bewerken van een foto begin, orienteer ik me eerst op de belichting. De eerste actie is daarbij de Exposure slider. Door het ingedrukt houden van de alt toets tijdens het sliden, krijg je te zien welke delen van de foto ‘clippen’, d.w.z. welke delen van de foto 100 procent wit zijn. Zo kan je het beste het detail in de hoge lichten bewaren en deze delen tegelijkertijd zo wit mogelijk maken. In foto’s waar geen 100 procent wit aanwezig hoeft te zijn gebruik ik het histogram als indicatie voor de verdeling van de tonen.

Hetzelfde geldt voor de zwartwaarden. Met behulp van de ‘Blacks’ slider kan het zwartpunt bepaald worden. Ook hier kan weer met de alt toets bekeken worden welke delen helemaal zwart worden en welke nog niet.

Na de exposure instellingen ga ik meestal over naar het contrast en de helderheid. Hier maak in eerste instantie slechts kleine correcties. Vervolgens richt ik me op de Luminance en Compression van de hoge lichten en de schaduwen. In feite bewerken deze gegevens de curve in het histogram dat daaronder wordt weergegeven. De Compression bepaald de uiteinden van de curve en de Luminance het deel tot aan de pijlen. De regio tussen de pijlen is te beinvloeden met het contrast en de helderheid.

De stappen rond de belichting voer ik doorgaans in verschillende rondes uit (meestal 2-3 maal). Daarbij worden de mate van aanpassingen steeds kleiner.

Witbalans

Na de belichtingscorrectie stel ik de witbalans, indien nodig, bij. Dit doe ik met opzet pas na de belichtingsinstellingen, omdat het effect dan meestal beter te beoordelen is. Afhankelijk van de foto kies ik ervoor om het pipet te gebruiken (onderaan het beeld) of het handmatig te doen. Een combinatie van beiden kan natuurlijk ook.

Het handmatig bewerken van de witbalans gebeurt met de ‘Temperature’ en de ‘Tint’ sliders. Ook hier zijn regelmatig verschillende rondes nodig om tot het beste resultaat te komen. De verzadiging (‘Saturation’) laat ik in dit stadium nog ongemoeid.

De beelduitsnede

In veel gevallen zal de crop iets bijgesteld moeten worden, al ben ik van mening dat dit doorgaans iets is waar bij het fotograferen al rekening mee gehouden moet worden. Bij het croppen gaat immers een deel van het beeld, en dus de uiteindelijke kwaliteit verloren. Er zijn echter situaties, bijvoorbeeld bij vliegshows of sportfotografie, waar de crop tijdens het fotograferen moeilijk vast te leggen is.

Lightroom beschikt over een bijzonder effectief en handig hulpmiddel voor het uitsnijden foto’s. Door aan te geven welke verhoudingen (of de originele verhoudingen) de uiteindelijke uitsnede moet hebben, kan er automatisch gecropped worden. Daarbij kan de foto ook naar wens geroteerd en gedraaid worden, waarbij de verhouding van de uitsnede behouden blijft. Dit laatste bespaart een hoop tijd in bijvoorbeeld Photoshop.

Buiten het al slepende draaien van de foto is er nog een tweede mogelijkheid om de foto te roteren: door de Control toets (of Command op het Mac OS X platform) ingedrukt te houden en tegelijkertijd met de muis een lijn te trekken terwijl deze is ingedrukt, kan men een lijn vaststellen welke op de foto recht weergegeven moet worden. Lightroom zal dan automatisch de juiste hoek van rotatie berekenen.

In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij vliegshows, bepaal ik eerst (een groot deel van) de uitsnedes, alvorens ik begin aan het verwerken. Dit doe ik bewust, omdat ik dan een beter overzicht heb van de uiteindelijke foto’s. Meestal gebeurt het croppen echter pas na de belichtingsinstellingen en de witbalans correctie.

Converteren naar grijswaarden

Indien men de foto om wil zetten naar grijswaarden, is dit het moment om dat te doen. Door het aanklikken van het selectievakje bij het onderdeel ‘Grayscale Mixer’ krijgt men toegang tot de sliders van dit onderdeel. De foto wordt automatisch naar grijswaarden omgezet en men kan aan de hand van de sliders weer bepalen welke (oorspronkelijke) kleuren lichter of donkerder moeten worden weergegeven.

Het omzetten naar grijswaarden vergt naderhand vaak nog een nieuwe ronde van belichtingscorrectie. Dit komt doordat zwartwit foto’s vaak beter uitkomen met een wat hoger contrast dan kleurenfoto’s.

Individuele kleurcorrectie

Het ‘HSL Color Tuning’ kunnen de individuele kleurkanalen (rood, geel, groen, cyaan, blauw en magenta) onafhankelijk van elkaar aangepast worden voor wat betreft de kleur, verzadiging en helderheid. Met deze sliders kan een hoop creativiteit tot uiting gebracht worden, bovendien resulteert het uiteindelijk vaak in een eigen stijl van nabewerken en digitale foto’s.

Voordat ik actief met de sliders aan de slag ga, probeer ik eerst op de ‘Saturation’ slider in het onderdeel ‘Basic’ wat het effect van een hogere verzadiging is. Er is dan goed te zien welke kleuren waar aanwezig zijn en waar gevoelige punten liggen. Als een (wel aanwezige) kleur er hier bijvoorbeeld helemaal niet tussenuit springt, dan betekent dit vaak dat deze wat meer verzadiging moet krijgen dan andere kleuren. het tegenovergestelde geldt natuurlijk ook: kleuren die direct oververzadigd zijn, moeten voorzichtiger behandeld worden.

Met deze kennis ga ik vervolgens aan de slag bij de HSL Color Tuning. Ook hier wil het regelmatig voorkomen dat ik twee rondes nodig heb om tot het gewenste resultaat te komen.

Verscherpen

Na alle bovenstaande handelingen kan de verscherping van de foto bepaald worden. In het geval van haarscherpe foto’s gebruik ik een verscherping van rond de 40 en een ’smooth’ instelling van rond de 10. In het geval van portretopnames dient de smooth instelling een eind omhoog gezet te worden: zo rond de 40-50. Minder scherpe foto’s verdienen een lagere verscherping, omdat verscherping van deze foto’s hooguit het stof op de sensor verscherpt, maar niet de foto zelf.

Om de juiste mate van verscherping beter in te schatten kan men op de foto klikken zodat deze inzoomt tot 100 procent. Een druk op de spatieknop heeft hetzelfde effect. Eenmaal ingezoomd kan het beeld door slepen verplaatst worden. Een nieuwe klik of druk op spatie brengt de foto weer volledig in beeld.

De mate waarin ik ruis laat verwijderen hangt ook weer af van de originele foto en de gebruikte camera. Dit is simpelweg een kwestie van ervaring op doen en wat logisch verstand.

En dan nu weer van voor af aan…

Na al deze bewerkingen is het verstandig om de foto even niet te bekijken en verder te gaan met de volgende foto, of iets anders. Vaak blijkt na een periode van bijvoorbeeld 30 minuten, dat het eindresultaat toch nog niet zo perfect is als gedacht was. Door dan nog even opnieuw alle instellingen te doorlopen en waar nodig aan te passen, maak je je foto’s weer een stap beter.

Is het resultaat helemaal niks geworden? Gebruik dan de ‘Reset’ knop rechts onderaan en begin weer van voor af aan.

Niet gebruikte opties: Split Toning, Lens Corrections, Camera Calibration

De onderdelen ‘Split Toning’, ‘Lens Corrections’ en ‘Camera Calibration’ heb ik in dit artikel niet behandeld, omdat deze onderdelen naar mijn mening te specifiek zijn en doorgaans ook voor vergevorderde gebruikers bedoeld zijn. Wanneer je reeds veel met Lightroom werkt, of wanneer je veel met Lightroom gaat werken of experimenteren, komen deze onderdelen en hun functie vanzelf aan het licht.

Presets

In Adobe Photoshop Lightroom kan je al je bewerkingen in losse stappen opslaan als zogenaamde ‘Presets’. Deze functionaliteit is terug te vinden in het paneel aan de linkerzijde. Als je een bepaalde aanpassing vaak op dezelfde manier toepast, dan loont het om deze als preset op te slaan. Door op de ‘+’ te drukken krijg je een vanster waarin je aan kan geven welke huidige instelling(en) uit de geselecteerde foto je als preset wilt opslaan en hoe je de preset wilt noemen. De volgende keer dat je op de aangemaakte preset klikt wordt deze automatisch toegepast op je foto.

Download tip:

Jack Davis heeft een verzameling van ruim 80 Lightroom Presets ontwikkeld die gratis zijn te downloaden vanaf de website van OnOne Software. De presets beïnvloeden slechts één variabele en zijn daarmee stapsgewijs toe te passen. Met name zijn zwartwit bewerkingen zijn erg waardevol!

Extra hulpmiddelen

Adobe Lightroom biedt nog enkele interessante hulpmiddelen tijdens het verwerken van foto’s. Wanneer je met grote aantallen foto’s aan het werk bent, en veel foto’s gebruiken dezelfde belichtingsinstellingen en waren bovendien onder dezelfde omstandigheden gemaakt, dan is de ‘Sync’ functie een zeer aardige. Door een foto te selecteren, en vervolgens een aantal andere foto’s waarop men dezelfde bewerkingen wil toepassen te selecteren, kan men de bewerkingen overbrengen door op de ‘Sync’ knop rechts onderaan te klikken. Vervolgens komt er een dialoogscherm omhoog waarin je aan kan geven welke instellingen overgedragen moeten worden en welke niet.

Linksonderaan bevinden zich nog enkele buttons waarmee men de foto op verschillende manieren kan bekijken. Hierbij kan men de bewerkte foto ook vergelijken met de foto voor de laatst uitgevoerde bewerkingen.

Slideshow, Print en Web: het presenteren van de foto’s

Slideshow

Door een groep foto’s te selecteren en vervolgens naar de ‘Slideshow’ module te gaan, kan Lightroom een diapresentatie van de geselecteerde foto’s maken. Deze presentatie kan vervolgens nog aan alle kanten aangepast worden aan je persoonlijke voorkeuren.

Zo is het ook mogelijk om je eigen naam of tekst op een bepaalde plaats in beeld te zetten en de achtergrond achter de foto’s aan te passen. Ook de afspeelinstellingen geven een grote mate van vrijheid aan de slideshow.

Lightroom beschikt over een aantal standaard templates, welke gebruikt kunnen worden voor het aanmaken van een slideshow, maar je kan natuurlijk ook je eigen template aanmaken en opslaan.

De slideshow kan direct afgespeeld worden of er kan een zogenaamde preview bekeken worden. Als je de slideshow wilt bewaren, of op een andere pc wilt bekijken, kan je ervoor kiezen om de slideshow te exporteren.

Print

In de sectie ‘Print’ heeft men eveneens een enorme hoeveelheid aan mogelijkheden en opties. Ook hier zijn er weer verschillende templates beschikbaar om te gebruiken. Adobe Lightroom geeft alle instellingsruimte die nodig is om een professionele thuisafdruk te maken en direct vanuit de workflow. Zo is het mogelijk om het formaat en de verdeling van de foto’s vast te leggen, de printkwaliteit in te stellen en het gebruikte papier te definieren. Daarnaast kan er ook hier weer een layout aan de prints meegegeven worden door bijvoorbeeld een eigen tekst of naam mee af te laten drukken.

Web

In de ‘Web’ module van Adobe Lightroom kan je automatisch een internet gallery aanmaken en publiceren op het internet. Ook hier beschikt Lightroom over een aantal verschillende templates en stijlen en een veelvoud aan mogelijkheden. De gallery kan bovendien direct middels FTP op de website gezet worden, wat de noodzaak voor een FTP client doet verdwijnen.

Conclusie

Adobe Lightroom biedt vrijwel alles wat men zich maar kan wensen in een workflow programma voor digitale fotografie. Het programma bevat dermate veel mogelijkheden, dat er eigenlijk geen andere software meer bij aan te pas hoeft te komen.

Alleen als men echt met de foto’s wil gaan stoeien en spectaculaire bewerkingen of retoucheringen wilt uitvoeren, dan is men nog altijd aangewezen op de bekende pakketten zoals Photoshop en Paint Shop Pro. Maar voor alles wat daarvoor dient te gebeuren of dat niet dermate hevig bewerkt hoeft te worden is Lightroom de ideale workflow software.

Update:

Dit artikel is gebaseerd op Adobe Lightroom Beta 3. Inmiddels is beta 4 al uit en binnenkort zal de officiele 1.0 release het daglicht zien. Ondanks het feit dat er een aantal aanpassingen en nieuwe features doorgevoerd zijn, is de informatie in dit artikel nogsteeds actueel.

Na de release van Adobe Photoshop Lightroom 1.0 zal het artikel van nieuwe informatie en beeldmateriaal voorzien worden.