De zestiendaagse rondreis door IJsland vond plaats in september, wat voor de lokale bevolking de start van het najaar betekent. In de voorbije weken heb ik een hoop vragen gehad over mijn ervaringen van het reizen door IJsland gedurende de maand september. Een korte terugblik op onder andere het weer, vervoer en accommodaties.

Het begin van de herfst

De vriendelijke gastvrouw in Gaulverjaskoli, ons eerste hostel, vertelde ons bij het ontbijt dat voor IJslanders de herfst begonnen is zodra men ’s ochtends het licht aan moet doen; begin september dus. Op de vraag hoe het weer er de komende weken uit zou kunnen zien antwoordde ze ons dat het over het algemeen niet veel beter zou worden dan het weer van die ochtend: grijs, fris en regenachtig. Het beste weer was te vinden aan de noordoost zijde van IJsland, waar het op dat moment nog zonnig en tegen de 20 graden was. Ondanks dit matige vooruitzicht voor de zuidelijke kant van het eiland hebben we toen toch eerst de zuidkust afgereden.

Weer

Gedurende de ruim twee weken hebben we gemiddeld genomen zeker geen slecht weer gehad. Er zijn zo’n drie dagen geweest dat we echt heel slecht weer hebben gehad. Een van die dagen reden we de route de fjorden aan de oostkant van IJsland, waar we door de hevige regenval en laaghangende bewolking helaas niets van gezien hebben. Daar stonden echter ook enkele zeer zonnige en warme dagen tegenover; de dag dat we de ‘glacier hike’ deden was het bijvoorbeeld 20 graden met een strakblauwe hemel. Op de dag dat we het Askja gebergte aandeden, hadden we te maken met zeer stormachtig weer; windkracht 8-9 bij een temperatuur net boven het vriespunt.

Naast die uitersten hebben we vooral veel dagen met zeer wisselvallig weer gehad, waarop het weer op een dag kon variëren van licht bewolkt tot regenachtig. Sterker nog, de variatie in het IJslandse weerbeeld valt te karakteriseren met het IJslandse gezegde:

Bevalt het huidige weer u niet, wacht dan vijf minuten.

En zo hebben wij het ook ervaren, in luttele minuten tijd kon het weer volledig omslaan. Ook is het zo dat het weerbeeld binnen een enkel gebied enorm kan verschillen, hetgeen vooral in de binnenlanden het geval is. Dit merkten wij rond Landmannalaugar: de route richting het prachtige gebied verliep door grijs en grauw weer, terwijl we in Landmannalauger zelf te maken kregen met de eerste opklaringen. De dag erop vertrokken we bij half bewolkt weer, waarna we al snel de dichte mist in reden om vervolgens weer in grauw en druilerig weer te belanden.

Noorderlicht

Bij helder (en bij voorkeur koud) weer kan men ’s avonds het noorderlicht (Aurora Borealis) aanschouwen. Het noorderlicht seizoen duurt van grofweg begin september tot eind oktober en van begin februari tot eind maart. De meeste kans heeft men begin maart en begin september. De zichtbaarheid van het noorderlicht hangt echter van een hoop variabelen af, waaronder de zonne-activiteit, de temperatuur van de atmosfeer, de stand van de zon en natuurlijk de bewolking.

Het noorderlicht is meestal waarneembaar tussen een en maximaal vier uur na zonsondergang, waarbij de piek meestal rond twee tot drie uur na zonsondergang plaatsvindt.

Daglicht

Een ander belangrijk aspect van een bezoek aan IJsland in september, of het najaar in het algemeen, is het korter worden van de dagen. Bij aankomst op IJsland op 13 september hadden we nog daglicht van grofweg zes ’s ochtends tot half negen ’s avonds. Twee weken later was dat al gereduceerd naar de periode van iets voor zeven uur ’s ochtends tot kwart voor acht ’s avonds. De dagen worden dus echt in hoog tempo korter. Typisch was ook de lange duur van de schemering: een goed uur.

Toeristische industrie

De piek in toeristen dat IJsland aandoet valt duidelijk in de maanden juli en augustus, waarbij ook juni het nog goed doet. De toeristische industrie is duidelijk ingesteld op deze periode van het jaar. Doordat het aantal toeristen in de maand september drastisch afneemt, sluiten de meeste hotels buiten Reijkjavik hun deuren na het hoogseizoen. Ook excursies beperken hun diensten vanaf de maand september, waarbij sommige zelfs geheel stoppen, om pas weer in juni te beginnen. Daarentegen blijven de guesthouses en hostels (jeugdherbergen, welke overigens voor alle leeftijden bedoeld zijn) meestal wel het gehele jaar open en gedurende het najaar is het hier vaak zo rustig, dat op voorhand reserveren zelden nodig is.

In ons geval viel het gebrek aan excursies mee, doordat IJsland dit jaar ongebruikelijk veel toeristen gehad had en ook september nog een meer dan gemiddeld aantal bezoekers met zich mee bracht. Hierdoor werden een hoop excursies en toeristische diensten met enkele weken verlengd.

Vervoer

Ook het vervoer op het eiland kan tijdens het najaar wat lastiger verlopen. Zo worden de wegen door het binnenland en de meeste F-wegen gesloten zodra de eerste serieuze sneeuw valt, om te voorkomen dat deze onverharde wegen zwaar beschadigen. Het moment van die sneeuwval is niet te voorspellen; soms valt er midden in de zomer nog sneeuw en andere jaren valt de eerste sneeuw pas eind oktober of in november. Het is dus verstandig om op reis altijd het weer en de status van de wegen in de gaten te houden. Dit laatste kan via de website van de IJslandse wegenautoriteit: Icelandic Road Administration.

Huur je je eigen auto, dan is het verstandig om een 4WD (vierwiel aangedreven) auto te huren, aangezien dit werkelijk een stuk aangenamer rijdt dan een tweewiel aangedreven wagen, zeker op natte, besneeuwde, gladde of gewoon slechte wegen.

Wanneer je niet over eigen vervoer beschikt wordt het allemaal nog wat lastiger: een hoop busdiensten rijden niet meer in het najaar. Ook liften is amper een optie, door de sterke afname van het toeristische verkeer gedurende het najaar. Ook veerdiensten beperken hun schema fors na het eind van het hoogseizoen.

Conclusie

Het reizen door IJsland in het najaar heeft duidelijk z’n voordelen: de prijzen voor accommodaties en autohuur zijn een stuk lager dan tijdens het hoogseizoen en het is een stuk rustiger. Dankzij dat laatste zijn guesthouse en hostel accommodaties nog op de dag zelf nog ruimschoots beschikbaar en heb je een hoop toeristische trekpleisters geheel voor jezelf. Daarnaast biedt het najaar (net als het voorjaar) de kans om bij helder weer het noorderlicht (Aurora Borealis) te aanschouwen.

Daar kleven echter ook enkele nadelen aan: het weer is een stuk wisselvalliger en (vooral in het zuiden) valt aanzienlijk meer regen. Daarnaast biedt de zomer veel langer daglicht (die tijdens de midzomernacht zelfs een gehele dag duren). Het feit dat het rustiger is heeft ook een nadeel: een hoop excursies beperken of beëindigen in de maand september hun diensten en dit geldt ook voor bijvoorbeeld veerdiensten en het openbaar vervoer.

Het absolute hoogtepunt van het verblijf op IJsland tot nu toe was de gletsjer tocht (‘Glacier Hike’) op de Svínafellsjökull, een van de rond Skaftafell gelegen gletsjertongen van de immense Vatnajökull gletsjer. De vier uur durende tocht onder begeleiding van Mountain Guides was een fantastische introductie van de schoonheid die een gletsjer van dichtbij te bieden heeft. Een bezoek aan de Jökulsárlón ijsbergen lagune maakte de dag compleet.

Glacier Hike

De dag begon al direct uitstekend: met fantastisch lente-achtig weer vertrokken we ’s ochtends vroeg wederom richting nationaal park Skaftafell. Uitgerust met crampons (spikes), een heupharnas en een pikhouweel zijn we met nog twee Fransen de Svínafellsjökull opgegaan. Na een afdaling per touw richting de gletsjertong kregen we daar een korte uitleg over het lopen op crampons. Na een wat onwennige start gingen we onder begeleiding de gletsjer op. Gedurende de tocht heeft de gids ons het nodige uitgelegd over de gletsjer, smeltwater, IJsland, klimmen in Frankrijk en zelfs het Nederlandse landschap (het terugtrekken van gletsjers, etc.).

Pas als je daadwerkelijk op de gletsjer loopt kan je je een voorstelling maken van het formaat van de ijsmassa en de daarachter liggende Vatnajökull. Laatstgenoemde gletsjer is overigens met uitzondering van de gletsjers op de polen de grootste gletsjer ter wereld, met een oppervlakte die gelijk staat aan die van drie maal de oppervlakte van Luxemburg. Ook bijzonder: de Vatnajokull beslaat zowel het hoogste als laagste punt van IJsland; een piek van +2110m en een trog van -600m. Tijdens de tocht kregen we vele smeltwater stromen, scheuren/spleten en zelfs een klein meer te zien. Gecombineerd met het diepe blauw van het onvervuilde ijs leverde dit spectaculaire beelden op.

Alhoewel het lopen op crampons ons na een uurtje al verbazingwekkend makkelijk af ging, is het verkennen van zo’n gletsjer niet zonder gevaar. Twee jaar geleden zijn we twee (ervaren) jonge Duitsers op eigen houtje de gletsjer opgegaan (inclusief tent, etc.), maar nooit meer teruggekeerd of teruggevonden. Op de crampons vergeet je als snel hoe glad het ijs is, maar zelfs het met gruis bedekte oppervlak voelt spiegelglad aan. Hoe dan ook, als je ooit de kans heb een dergelijke tocht te maken: doen! Onze tocht van vier uur was prima te doen en een kortere tocht is dus zeker zonde.

Jökulsárlón

Na een middaglunch in een heerlijk zonnetje en een temperatuur van zo’n 20 graden zijn we verder oostwaarts gereden, richting een van IJslands volgende hoogtepunten: Jökulsárlón, de ijsbergen lagune. Deze uitgestrekte lagune ligt vol met van de gletsjertong afgebroken ijsbergen die langzaam maar zeker hun weg richting zee vinden. De ijsbergen (soms wel 30 tot 50 meter in hoogte) doen er tot wel 5 jaar over om de monding bij de zee te bereiken. De prachtige vormen en diepblauwe kleuren, gecombineerd met de weerspiegeling van het water geven een onweerstaanbaar gezicht en het is er dan ook druk bezaaid met fotografen. We waren helaas net te laat voor de tocht per amfibievoertuig, maar hebben vanaf de rand al een schitterend uitzicht gehad. Voor korte tijd liet een zeehond zich ook nog even tussen de ijsrotsen zien.

Voor de overnachting hebben we ditmaal gekozen voor het hostel in Vagnstadir. De dichtstbijzijnde supermarkt was een eind verwijderd, waardoor we aangewezen waren op een van de enige twee restaurants in de wijde omgeving. Het werd het luxe ogende restaurant van een enkele kilometers verderop gelegen hotel. We waren wat huiverig voor de rekening van deze maaltijd, maar dat bleek onterecht: voor slechts 18 euro hebben we een heerlijke schelvis (haddock) gegeten. IJsland is een visland bij uitstek en daar moet je tijdens je verblijf dus zeker enkele keren van profiteren.

Noordwaarts via de oostfjorden

Een dag later hebben we nogmaals Jökulsárlón bezocht, in de hoop alsnog de boottocht te kunnen maken. Ditmaal moesten we het echter stellen zonder zon en de 20 graden Celsius van de dag ervoor. Wel regen, heel veel regen. Die zware regenval doet ons uiteindelijk van gedachten veranderen. We hebben nog even op het nabij gelegen strand gekeken, om daar te kijken naar de door het getijde aanspoelende ijsblokken, maar zijn toen alsnog verder oostwaarts gereden om via alle oostelijke fjorden richting Seydisfjordur te trekken. De route zou prachtig moeten zijn, maar door de vele regen en zeer laag hangende bewolking hebben we daar weinig tot niets van gezien. Op de to-do lijst dus. Wel hebben we nog een tussenstop gemaakt bij de stenencollectie van ene Petra. Prachtige stenen en kristallen en vooral even een prettige afwisseling ten opzichte van de 350 kilometer lange rit door de regen. Bij het bereiken van Seydisfjordur begon de zon weer te schijnen en hier hebben we toch nog een prima avond gehad.

Het is trouwens grappig om te merken hoe vaak je op de route dezelfde mensen tegenkomt. Enkele vlamingen hebben we inmiddels drie dagen achter elkaar getroffen en het is wachten op de volgende ontmoeting. Datzelfde geldt voor een kerel uit Seattle en een andere dame uit de VS. Heel verwonderlijk is dit trouwens niet; iedereen werkt grotendeels dezelfde route langs de ringweg af, ofwel met de klok mee, of tegen de klok in.

De komende dagen zullen we het gebied in het noorden van IJsland gaan verkennen. Onder andere het meer en IJslands enige bos bij Egilsstadir, Myvatn (het muggenmeer) en het zeer actieve vulkanisch gebied rond de Krafla. Ook hopen we de komende dagen een ritje op een echt IJslands paard te kunnen gaan maken. Genoeg te doen dus nog. We hebben nog steeds een dag speling, dus kunnen nog alle kanten op.

Vanaf onze herberg in Hvoll waren enkele bezienswaardigheden gemakkelijk te bereiken, waaronder het nationaal park Skaftafell met zijn vele wandelroutes, de prachtige waterval Svartifoss en verschillende gletsjertongen. Naast een bezoek aan het park hebben we ook een poging gewaagd om de Lakagígar kraterrij, de hotspot van de uitbarstingen in 1783, te bezoeken.

Nationaal park Skaftafell

Na de eerste nacht in Hvoll hebben we eerst koers gezet richting nationaal park Skaftafell. Het park is gelegen tussen verschillende gletsjertongenen biedt verrassend veel flora en gedurende de zomermaanden treft men hier ook vele vogels aan in het verder zo lege en kale landschap. Met de vele wandelroutes is Skaftafell een waar paradijs voor wandelaars en hikers. Een van de hoogtepunten van het nationaal park is de Svartifoss; een wederom prachtige waterval tussen de basaltrotsen (zie foto). Vanaf de waterval hebben we een flinke wandeling gemaakt over een van de vele heuvels die het park rijk is. De herfstkleuren (variërend van licht geel tot donker paars) waren prachtig om te zien, al ontnam het heiige en natte weer wel wat van de glans. Bij terugkomst in het toeristencentrum hebben we meteen van de gelegenheid gebruik gemaakt om wat informatie te bemachtigen over de georganiseerde gletsjertochten die in en rond het park te maken zijn.

Aan de buitenzijde van het Skaftafell park ligt een klein openlucht museum van een oude nederzetting. Het museum is particulier bezit en de oude turfhuisjes en stal zijn gratis toegankelijk gemaakt voor toeristen. In het huis zijn nog enkele oude meubels en hulpmiddelen te vinden. In zijn geheel stelt het allemaal niet heel veel voor, maar het is zeker de moeite waard om een dergelijke volkskundig museum eens te bezoeken. Bij het vertrek hebben we natuurlijk wel een vriendelijk dankwoord in het gastenboek achtergelaten.

Lakagígar

Vanuit Skaftafell zijn we weer in westelijke richting gereden, om daar het gebied rond de Laki vulkaan te bekijken. ‘Ground Zero’ van de uitbarstingen van 1783 is een prachtige rij vulkaankraters (de Lakagígar). De krater van de inmiddels uitgestorven vulkaan Laki is te beklimmen en zou een hoogtepunt in de regio zijn. Bovendien zouden de effecten van de vernietigende kracht van eerdergenoemde uitbarsting in de 18e eeuw nog goed te zien moeten zijn in het omliggende gebied. Om het gebied te bereiken moesten we weer een F-weg op, de F206, met andere woorden: weer verschillende rivieren doorkruisen. De weg was dit keer echter dramatisch slecht en lag vol met enorme keien, waardoor de rit zelfs met onze 4WD bepaald geen pretje was. Uiteindelijk hebben we het halverwege (na 25 van de 48 kilometer) moeten opgeven bij de tweede moeilijk te peilen rivier. Bovendien was het al vier uur in de middag en werd het risico dat we de terugrit in het donker zouden moeten afleggen te groot. Deze blijft dus op het to-do lijstje voor een volgend bezoek aan IJsland, want daarvan weten we inmiddels al zeker dat het er komt.

Bij terugkeer op de herberg wist de vriendelijke eigenaar ons te vertellen dat onze 4WD toch echt een stuk dieper kon dan we tot nu toe dachten: water van een meter diep zou geen probleem moeten zijn…

Na het bezoek aan Landmannalaugar zijn we via de ringweg weer een stukje terug naar het westen gereden, om de nacht door te brengen in Vík (languit: Vík í Mýrdal), het meest zuidelijk gelegen dorp op het vaste land van IJsland. Vanaf Vík zijn enkele bezienswaardigheden uit de regio (waaronder de beroemde Skógafoss en het enorme Eldhraun lavaveld) gemakkelijk te berijden.

Skógafoss

Vanuit Vík zijn we eerst in westelijke richting gereden om bij Skógar de 60 meter hoge Skógafoss te bekijken. Vrijwel elke Nederlander heeft deze waterval al eens gezien (maar waarschijnlijk zonder dit te weten); het is namelijk de waterval waar de videoclip van Marco Borsato’s ‘De Bestemming’ is opgenomen. Het weer was op dat moment niet al te best: grijs met lichte regen. Dat maakt bij een waterval als de Skógafoss overigens niet heel veel uit; de spray van het vallende water reikt ver genoeg om de meeste bezoekers zelfs met prachtig weer zeiknat te krijgen. De top van de waterval is te bereiken met behulp van een trap van rond de 470 treden.

Vanaf Skógar zijn we terug naar Vík gereden, waar we eerst nog naar een uitzichtpunt met een gitzwart strand en prachtige basaltrotsen hebben bekeken. Door de krachtige getijdestroming en de harde wind was het helaas te gevaarlijk om het strand op te gaan. De enkeling die toch zijn geluk beproefde werd binnen enkele minuten alsnog verrast door die ene golf die net wat verder kwam dan alle anderen daarvoor. In paniek proberen weg te rennen was de verkeerde keuze; hij struikelde en ging met camera en al in het water tegen de vlakte. Vervelend voor de beste man, maar hilarisch voor alle omstanders.

Eldhraun

We hebben ons weg vervolgd en in oostelijke richting de ringweg verder afgereden, dwars door lange uitgestrekte lavavelden van het ‘Eldhraun’, wat zich laat vertalen als ‘oud lavaveld’. De foto toont een landweg door een deel van het Eldhraun. Het lavaveld is ontstaan in een van de grootste erupties in de (bijgehouden) IJslandse geschiedenis: de uitbarsting van de vulkaan Laki in 1783. Deze uitbarsting bracht zoveel as, puin en giftige gassen in de atmosfeer dat in heel IJsland vrijwel alle planten en dieren stierven door verstikking en (bodem-)vergiftiging, en zelfs in Noordelijk Europa, Syberie en Noord Azië nog vergaande gevolgen optraden. De acht maanden durende uitbarsting bracht een lange tijd van duisternis; zelfs in Europa werd de zon lange tijd geblokkeerd door de aswolk. De IJslanders vertellen hier graag bij dat deze uitbarsting indirect ook de Franse Revolutie van de 19e eeuw heeft veroorzaakt (wegens mislukte oogsten en de daaropvolgende hongersnood), al moet dat natuurlijk wel met een korreltje zout worden genomen.
De gevolgen van de uitbarsting zijn goed te zien: het Eldhraun beslaat een enorme oppervlakte en het nu met felgroen mos bedekte lava is op veel punten tot wel twaalf meter dik.

Sandurs

Na het Eldhraun kwamen we langs twee vlaktes van een heel andere orde: de Brunasandur en Skeidararsandur. Deze ’sandurs’ zijn spoelvlaktes als gevolg van een ‘Jökulhlaup’, een zware vloed die wordt veroorzaakt door de plotselinge uitstroom van een onder een gletsjer gevormd meer na een uitbarsting van de onder de gletsjer liggende vulkaan. De laatste Jökulhlaup dateert van 1996 en deze vloedstroom was enkele dagen de op een na grootste rivier ter wereld (enkel de Amazonerivier was groter). Zo’n vloedgolf spoelt veel gruis en rotsen door het landschap en heeft in enkele minuten tijd zelfs een complete (betonnen) brug weggevaagd. In een korte documentaire was goed te zien hoe enorme rotsblokken als speelgoedsteentjes door de rivier werden geduwd. Bij elke Jökulhlaup worden de sandurs weer een stukje groter; op dit moment beslaan ze samen een kustlijn van meer dan 100 kilometer lang en lopen ze op sommige plaatsen tot wel 20 kilometer landinwaarts. Vanaf de ringweg is de zee vaak dus ook niet te zien. Op dit moment is het trouwens weer wachten op de volgende ramp: de vulkaan onder de Mýrdalsjökull (de op een na grootste gletsjer van IJsland) is al over datum. Van de vulkanen onder de Vatnajökull heeft men geen idee wanneer ze weer uitbarsten, hun uitbarstingen zitten langer uiteen en de vastgelegde geschiedenis ervan is nog te kort.

Voor de nacht hebben we de herberg in Hvoll (uit te spreken als: ‘Kvod’), gelegen aan de voet van de Skeiðarársandur, uitgekozen. Door de hoge kwaliteit van het hostel en het feit dat de omgeving een hoop te bieden heeft, hebben we hier uiteindelijk ook nog een tweede nacht doorgebracht. Bij aankomst kregen we een bijzonder warm welkom: zo’n 10 eenden kwamen in rap tempo aangewaggeld in de hoop gevoerd te worden. De beesten waren zo tam geworden dat ze zelfs op te pakken waren. Overigens hadden de beesten daar weinig tegen kunnen doen; ze waren allemaal zo dik dan vliegen er niet meer in zat.

IJsland heeft vele prachtige natuurgebieden, maar enkelen springen er echt tussenuit. Landmannalaugar, in het Fjallabak nationaal park, is een van die zeldzame natuurgebieden waar iedereen het nog maanden over heeft. Om het gebied te kunnen bereiken moeten enkele onverharde wegen worden afgereden en moet men daarnaast nog een (vanuit het noorden) of meerdere (vanuit het zuiden) rivieren doorsteken. Bij forse sneeuwval worden de wegen afgesloten, om beschadiging te voorkomen en bij zware regenval zijn de rivieren niet meer te doorkruisen met een normale 4×4 wagen. Buiten de zomermaanden juli en augustus is een bezoek aan Landmannalaugar daarom niet altijd mogelijk. Volgens onze gastvrouw in Gaulverjaskoli zou het gebied tijdens ons bezoek nog prima bereikbaar moeten zijn en ze raadde ons aan om het gewoon te proberen.

Richting Landmannalaugar

En zo vertrokken we de derde dag dus vanuit Arnes richting Landmannalaugar. Op het eerste deel van de route hebben we nog op normale (verharde) wegen gereden en een paar tussenstops gemaakt, waaronder bij een brug over een spectaculair kolkende rivier, langs een vlakte waar het op dat moment zeker windkracht 9 waaide. Het waaide er zelfs zoo hard, dat de hard stromende rivier op verschillende plaatsen in tegengesteld richting stroomde. Even verderop hebben we een kijkje genomen bij een waterkracht centrale, waarbij je gewoon onder en langs de hoogspanningsmasten door rijdt en je het geknisper van de draden kunt horen. De centrale zelf leek een buffercentrale te zijn, waarbij water zowel in als uit een enorme put kan worden gepompt, voor de opslag van overtollige energie. In datzelfde gebied hebben we vervolgens ook geprobeerd de Haifoss waterval te bereiken, maar na vele kilometers van zeer slechte weg langs de hoogspanningsmasten hebben we dit opgegeven en zijn we terugggereden.
Vlak voor de afslag richting Landmannalaugar kwamen we twee liftende Vlamingen tegen. Ze moesten (helaas) naar het noorden en we konden ze dus niet helpen. Ze vertelden ons dat er die hele ochtend slechts twee auto’s langs waren gekomen. Rond 12 uur ’s middags waren wij dus nummer drie. Dat zegt wat over de verlatenheid van het gebied.

Noordelijke F208

De weg bracht ons vervolgens op de eerste serieuze F-weg (wegen die alleen met een 4WD bereden mogen worden). Een schitterende route, waarbij vooral het laatste deel spectaculair was: een zandweg door een enorm verlaten en gitzwarte vlakte, omringd door een paar forse bergkammen. Dit alles verbleekte echter nog bij de aankomst en het verblijf in Landmannalaugar. Voordat we het terrein van de hutten op konden moesten we eerst een rivier doorkruisen. Het duurde even voor we de moed hadden om onze Ford Escape erdoorheen te rijden, maar uiteindelijk had de wagen er totaal geen problemen mee, ondanks dat het water bijna over de motorkap heen klotste.

Landmannalaugar

In Landmannalaugar verbleven we in een grote hut (met zo’n 70 slaapplaatsen), waar die nacht ook nog zo’n 8 andere personen hebben geslapen. Leuk detail: in de hut lagen folders met informatie over de risico’s van het gebied in het geval van een uitbarsting van de vulkaan onder de Myrdasjokull gletsjer, compleet met evacuatie informatie. Na aankomst hebben we meteen de afgezette wandelroute in het aangelegen gebied gelopen. Werkelijk veruit de meest indrukwekkende en schitterende wandeltocht die we beide ooit hebben gemaakt. Op de route troffen we onder andere het volgende aan: bergen met de meest uiteenlopende kleuren (fel mosgroen, oranje, rood, blauw, grijs), een idyllische rivier, uitgestrekte lavavelden, een vulkaan met forse zwavelvelden en waterdamp uit de vele openingen in de berg. Tijdens de route klaarde het daarnaast ook nog flink op, waardoor we uiteindelijk vanaf een uur of 6 schitterend weer hadden. Het warme badje in Landmannalauger was helaas gesloten, doordat het al enige tijd geplaagd werd door een vleesetende parasiet.
’s Avonds bleef het vrijwel onbewolkt en heb ik voor het eerst in m’n leven het noorderlicht kunnen zien. Een bijzondere ervaring, al was het nog een fletse vertoning.

De vierde dag hebben we ’s ochtends nog een wandeling gemaakt in het dal van Landmannalaugar. Ook daar troffen we weer de meest onwerkelijke vergezichten (en details) aan. Hoogtepunt was het actieve zwavelveld aan de voet van een van de bergen, waar we gewoon tussendoor konden lopen. We zijn erop af gelopen nadat we in de verte een borrelend geluid hadden gehoord; alsof iemand een aantal pannetjes water aan de kook had gebracht. Bij het zwavelveld waren er diverse (fluoriserend geel uitgeslagen) spuitgaten met stoom te zien en enkele modderpotten met kokende modder. De kleuren waren ook hier weer fantastisch. Er kleeft wel een risico aan het rondlopen bij dergelijke geothermische gebieden: de laag vaste grond kan zeer dun zijn en als je er doorheen zakt kan je zo in de kokende modder belanden.
Na een klein uur te hebben rondgekeken zijn we verder door het dal gelopen en hebben we genoten van de enorme bergen met hun indrukwekkende vormen en kleuren. De oude lavavelden, waar nu een dikke laag felgroen mos op groeit zijn onwerkelijk om te zien. Samenvattend is Landmannalaugar misschien het best te omschrijven als een Lord of the Rings landschap. Het lijkt een andere planeet; een kruising tussen Jupiter en de Aarde wellicht. Een ding is zeker: je moet het met je eigen ogen aanschouwen om het volledig te kunnen bevatten en waarderen.

Zuidelijke F208: 18 rivieren

Na deze laatste wandeling zijn we weer vertrokken uit Landmannalaugar. We hebben nog even getwijfeld of we dezelfde route terug moesten rijden, maar uiteindelijk hebben we toch gekozen voor het vervolgen van de F208 in zuidelijke richting (richting Eldgja en Vik); een keuze waar we geen moment spijt van hebben gehad. De dame uit onze eerste herberg had ons al gewaarschuwd dat het noordelijke deel van de F208 makkelijker zou zijn dan het zuidelijke deel. Daar was geen woord aan gelogen; op de route hebben we maar liefst 18 rivieren moeten doorkruisen, varierend van kabbelende beekjes tot rivieren met een breedte van zo’n 25 meter, waarbij niet te zien was waar we in uit zouden komen. Bij elke grote doorkruising was het weer even spannend en een geweldige belevenis. De route zelf was ook schitterend; dwars door het felgroen en gitzwart gekleurde landschap. De bergen, met een hoogte van zo’n 500 meter, wisselden elkaar af: gitzwart lavagesteente en fluoriserend groen mos. We zijn geen boom tegengekomen. Een deel van de route hebben we door flinke bewolking gereden, waarbij weinig tot niets van het omringende landschap te zien was. Op de route tussen Landmannalaugar en Vik zijn we slechts drie auto’s tegengekomen, en dat in drie uur tijd!
Langs de route hebben we nog een uitstapje gemaakt langs de rivier de Eldgja en naar de indrukwekkende waterval Ofaerufoss. Tijdens deze wandeling van ruim een uur zijn we wederom helemaal niemand tegengekomen. Het was er zo leeg, dat het een vreemd gezicht was om onze auto zo midden in het landschap te zien staan.

Eenmaal terug op de ringweg bevonden we ons ook meteen weer in de regen. Met het uitstapje naar Landmannalaugar hebben we zo gelukkig toch nog wat van het slechte weer in het zuidelijke deel weten te vermijden.

Een rondreis door IJsland in september heeft een risico: het weer kan flink tegenzitten. Onze eerste kennismaking met IJsland laat zich dan ook in een paar woorden samenvatten: regen, mist en grauw.

Pas luttele seconden voordat het vliegtuig aan de grond kwam konden we de grond ook daadwerkelijk zien vanuit onze vliegtuigraampjes en buiten regende het flink. Een mooie binnenkomer dus. Na de auto opgehaald te hebben zijn we direct via Reijkjavik richting Selfoss gereden. Het was echter geen heel comfortabele rit: net buiten Reijkjavik reden we een heuvel op en daarmee meteen een wolk in. Het resultaat: niet meer dan 25 meter zicht, voor een duur van vele kilometers. Nabij Selfoss reden we de heuvel weer af en waren we weer overgeleverd aan de regen. Het nog overwegend vlakke landschap maakte ondanks het grauwe weer toch al meteen grote indruk op ons. De eerste overnachting stond gepland in een hostel in Gaulverjaskoli, vlakbij Stokkseyri en Eyrarbakki. Het duurde nog even voor we het hostel hadden gevonden. Bij een wat lichtere hemel hebben we de laatste uren licht nog benut door de kust op te zoeken en even lekker uit te waaien. Terug in het hostel waren we nog altijd de enige gasten en dat zou ook zo blijven. De vriendelijke gastvrouw heeft ons de volgende ochtend een prima ontbijt bezorgd, en meteen een hoop nuttige informatie gegeven voor de komende weken. Tegelijkertijd werd ook onze hoop op beter weer aanzienlijk de grond ingedrukt; het zou waarschijnlijk niet veel beter worden dan het grauwe weer van de afgelopen dagen. Voor beter weer konden we het beste richting het Noorden, waar het op dat moment nog 20 graden en zonnig was. Het IJslandse weer is echter zo wisselvallig dat het maar de vraag was of dat ook zo zou blijven en dus besloten we om toch gewoon eerst de zuidzijde af te rijden.

De volgende dag stond de beroemde Golden Circle tour op het programma. De Golden Circle bestaat uit drie dichtbij elkaar gelegen toeristische natuurgebieden: het nationale park Þingvellir, het geothermische gebied Geysir en de enorme waterval Gullfoss. De drie gebieden zijn als het ware een dwarsdoorsnede van de IJslandse natuur en wordt dus vooral aangedaan in de vorm van georganiseerde groepsexcursies vanuit Reijkjavik. Op de route van Sellfoss naar Þingvellir passeerden we de prachtige vulkaankrater Kerið (te zien op de foto), een steengroeve waar de gele werkvoertuigen fel afstaken tegen de donkerrode kiezel en een warmte centrale waar een geothermisch veld wordt benut om warm water richting Reijkjavik te brengen, stuk voor stuk punten om de rit even te onderbreken en van het uitzicht te genieten en de nodige foto’s te maken.

Het nationale park Þingvellir staat niet alleen bekend om de prachtige natuur, maar ook vanwege de historische waarde voor de IJslandse bevolking: in 930 werd hier het nationale parlement (de Alþingi) opgericht. De vele wandelpaden door het park brengen de bezoeker langs de vele geschiedkundige plekken van het park. We hadden helaas de pech dat het bij aankomst in Þingvellir fors regende, waardoor we de wandeltocht aldaar hebben laten zitten. Na een korte blik vanaf het uitzichtspunt waren we het er wel meteen over eens dat we hier twee weken later nog eens terug moesten komen, om alsnog de wandeltocht door de vele kloven te kunnen maken.

Na Þingvellir zijn we richting Geysir gereden, het geothermische gebied waar, zoals de naam al doet vermoeden, verschillende geisers te zien zijn. Een daarvan is de Strokkur, die elke 5-10 minuten z’n water tot wel 40 meter de lucht in spuit. Naast de geisers waren er verschillende hete baden, waaronder ook kleine poeltjes met kokend water. De Strokkur was erg interessant om te zien en het is machtig om de regelmatige uitbarstingen van het natuurverschijnsel mee te maken. Verder heeft het gebied niet erg veel om het lijf; het gebied verbleekt bij andere geothermische gebieden in IJsland. Vooral het hoge toeristische gehalte doet afbreuk aan de natuur.

De laatste stop op de Golden Circle route was Gullfoss, een reusachtig grote waterval van twee etages. Op dat moment klaarde het her en der al enigszins op, waardoor we dus gelukkig niet de hele dag in de regen gereden en gelopen hebben. De waterval is niets minder dan spectaculair. Een van de voetpaden rond de waterval leidt de bezoeker tot aan een natuurlijk plateau tussen de twee etages, waar de nevel voor de nodige waterpret (of ellende) zorgt. Hoe lang je ook naar de waterval kijkt, het zicht blijft adembenemend.

Voor de volgende overnachting hebben we het hostel in Arnes gekozen, om de volgende dag door te kunnen rijden richting het spectaculaire Landmannalaugar.

De stad prijkte al jaren bovenaan mijn lijstje van stedentrips die ik nog wilde maken, maar ondanks een hoop plannen kwam het er nooit van. En dan is daar plotseling het plan om een roadtrip door Italië te doen en reist direct de grote vraag: brengen we wel of geen bezoek aan Rome? Het leverde een hoop discussie op. Is Rome niet leuker voor een stedentrip? Is het er wel uit te houden, zo midden in de zomer? Uiteindelijk hebben we besloten de historische stad toch maar toe te voegen aan het lijstje van bestemmingen van onze roadtrip. Het werd een week waarin we ontzettend veel hebben gezien, maar tegelijkertijd ook enorm hebben moeten afzien. Enkele observaties en ervaringen.

SPQR

Er zijn vier letters waar je in Rome niet omheen kunt: SPQR. Je komt ze overal tegen: onder standbeelden, op gevels, bij monumenten, maar zelfs op vrijwel elk putdeksel (zie foto). De letters staan voor de Latijnse zin: “Senatus Populusque Romanus” (“De Senaat en het Volk van Rome”), hetgeen de officiële naam van het Romeinse Rijk was en ook tegenwoordig staat de lettercombinatie nog steeds voor Rome.

Hitte

Als er iets was waar ik voor de week in Rome tegen op zag, dan was het wel de hitte in de stad. Uiteindelijk bleek het tijdens de middaguren ook erg zwaar, maar door voldoende rust te nemen hielden we het wel goed vol. Als ik achteraf had mogen kiezen, dan had ik waarschijnlijk toch voor een moment in het jaar gekozen waarin het wat minder heet zou zijn. Een graad of 25 zou toch meer de voorkeur hebben boven de temperaturen van 30 graden en hoger waar wij mee te maken hadden. Gelukkig was het er nooit zo warm dat we er spijt van gekregen hebben.

Openbaar vervoer

Als er dan toch iets genoemd moet worden dat echt tegenviel, dan was dat het openbaar vervoer. Wij kwamen in Rome aan met de gedachte dat de metro wel tot diep in de nacht zou blijven rijden; Rome was immers een stad met een bruisend nachtleven. Dit bleek dus niet het geval te zijn. De metro rijdt zijn laatste rondje al om 11 uur ’s avonds en ook de regionale treinen houden er rond die tijd mee op. De bussen blijven wel rijden en na middernacht kan je nog gebruik maken van de nachtbussen.
Er is geen dag voorbij gegaan waarop we geen problemen hadden met het openbaar vervoer. Zo hebben we ’s avonds meerdere keren tevergeefs op een trein of metro gewacht, om vervolgens een lange wandeling te moeten maken naar de eerste de best bushalte. In een hoop gevallen was dat overigens ook onze eigen schuld.
Schrik overigens niet van het uiterlijk van de metro’s in Rome; deze zitten veelal onder de graffiti en her en der is het zo erg dat de deuren amper nog van de ramen te onderscheiden zijn. Als vervoermiddel volstaat het verder prima.
Na afloop van de vakantie hoorden we dat een taxi in Rome nauwelijks wat hoeft te kosten… Ik had het eigenlijk liever niet gehoord, want het betekent dat we in totaal enkele uren voor niets gelopen hebben. Maar goed, een goede tip voor een volgend bezoek dus.

Bezienswaardigheden

De verhalen over Rome zijn niet mis en het is dan altijd maar afwachten of een bezoek aan zo’n veel geprezen oord ook aan de gecreëerde verwachtingen kan voldoen. Wat mij betreft was dat dit keer absoluut het geval. Ik had zelf ook echt niet verwacht dat er nog zo ontzettend veel te zien zou zijn.
Het is moeilijk om een favoriete bezienswaardigheid aan te wijzen, maar waarschijnlijk komt het Forum Romanum in mijn geval dan als eerste uit de bus. Eigenlijk is het vooral de combinatie van alle bezienswaardigheden dat het ‘m doet. Zo krijgt het Forum Romanum meer betekenis door een bezoek aan het Pantheon en de lokatie van het Circus Maximums door een bezoek aan het veel kleinere Colosseum.
Naast de erfenissen uit het oude Romeinse Rijk is er natuurlijk ook nog een hoop moois uit het meer recente verleden te aanschouwen, maar dat moet het wat mij betreft toch afleggen bij het eerstgenoemde.

Een kleine week na aankomst in de eeuwige stad is het allemaal alweer voorbij en zitten we weer in de auto, ditmaal rijdend in noordelijke richting. Terwijl Arjan de Twingo over de snelweg jaagt type ik op mijn telefoon een mailtje naar het thuisfront en overpeins ik de week nog eens. Jarenlang stond de stad bovenaan mijn lijstje, jarenlang wilde ik er zó ontzettend graag naartoe en jarenlang kon ik daar naartoe uitkijken. Nu heb ik er de geschiedenis gezien, gevoeld en beleefd en ben ik er eindelijk geweest. Het is een raar gevoel en ik heb eigenlijk direct alweer heimwee naar de stad. Maar goed dat ik de avond ervoor een muntje in de Trevi-fontein gegooid heb en daarmee dus heb veilig gesteld dat ik ooit nog een keer terug zal keren. Rome, tot ziens!

De laatste dag zijn we in alle vroegte richting het Vaticaan vertrokken om daar de koepel van de Sint Pieter te beklimmen. Verder stond voor die dag nog een bezoek aan de binnenzijde van het Colosseum gepland, als ook een wandeling over de Palatijn, de ‘keizersheuvel’ van het oude Romeinse rijk.

Eenmaal aangekomen bij de Sint Pieter hebben we besloten om de klim geheel met de voet te doen en dus niet de eerste 200 van de kleine 500 treden over te slaan door de lift te nemen. Een prima keus, zo bleek, want de lift bevond zich enkel in het eerste deel van de klim en dit was veruit het makkelijkste deel en dus de twee euro extra niet waard. Halverwege de beklimming van de koepel krijg je de gelegenheid om vanuit de binnenzijde van de koepel de kerk te bekijken, waarna het formaat van de kerk eigenlijk pas echt opvalt. We waren bovendien bijzonder verrast toen we daar zagen dat de beeltenissen in de gehele koepel zijn opgebouwd uit mozaïeken. Zeker doordat de mozaïeken die we aan de overkant zagen een enorm perspectief toonden.
Het laatste deel van de klim is niet bepaald geschikt voor mensen met claustrofobie; de gangen worden er in hoog tempo smaller en doordat de trappen tussen de binnen- en buitenwand van de koepel gebouwd zijn lopen de muren ook steeds schuiner. Het idee om dan tegen de muur van die koepel te leunen, met aan de andere zijde van die muur een enorme diepte, was voor mij toch wel een bijzondere ervaring. Ook de hitte in het laatste deel van het trappenhuis zal voor een hoop mensen bijna niet te doen zijn.
Eenmaal bovenop de koepel hebben we wel enorm genoten van het uitzicht over het Sint-Pietersplein en de tuinen van het Vaticaan aan de andere zijde. We waren het er echter wel over eens dat de klim zelf nog wel het meest indrukwekkende deel van de attractie was.

Het Colosseum en de Palatijn

De laatste twee bezienswaardigheden van ons bezoek aan Rome, het Colosseum en de Palatijn waren beiden erg indrukwekkend, maar ook hier geldt weer: je moet het gewoon een keer zelf ervaren hebben om het echt te kunnen bevatten. Het blijft ongelooflijk hoe men in die tijd dergelijke bouwwerken heeft weten neer te zetten die bovendien ruim 2.000 jaar later ook nog grotendeels overeind staan. Na het bezoek aan het Colosseum hadden we alle vijf direct de behoefte om de film Gladiator te zien. Overigens is men momenteel bezig met de heropbouw van een klein deel van het immense amfitheater, om zo te kunnen laten zien hoe het er ooit echt uitgezien heeft. Het zal dus zeker de moeite waard zijn om het over een aantal jaren nog eens te bekijken!
De Palatijn, de keizersheuvel van het Romeinse Rijk was wellicht nog een van de meest indrukwekkende bezienswaardigheden die we bezocht hebben. Het heeft mij echt verbaasd hoeveel er nog bewaard gebleven is van de bijna twee millennia oude paleizen en badhuizen van de Romeinse keizers. Zo zijn in het Casa d’Augusto zelfs nog de originele wandschilderingen te aanschouwen en in het ongekend goed bewaard gebleven Casa di Livia (dat helaas gesloten was wegens restauratie werkzaamheden) kan men de originele mozaïekvloeren bewonderen. Met behulp van de beschrijvingen in de Lonely Planet kregen we een goed beeld van hoe de paleisheuvel er zo’n tweeduizend jaar geleden uitzag. Zo waren alle bouwwerken volledig bekleed met marmer, maar helaas is daar nu weinig tot niets meer van te zien, op enkele witte en gekleurde marmeren vloeren na.
Ook op de Palatijn gaan de werkzaamheden nog volop door: zo is de ontsnappingstunnel van Nero enkele jaren geleden ook voor het publiek geopend en worden de middeleeuwse tuinen nu beetje bij beetje uitgegraven om weer meer Romeinse paleizen bloot te leggen. Dergelijke werkzaamheden zijn trouwens in de hele stad aan de gang en met modernere technieken is men ook steeds beter in staat om brokstukken weer aan elkaar te koppelen en beetje bij beetje weer op te bouwen. Wie weet is over een paar decennia dus weer meer van het oude Romeinse Rijk te zien.

Onze derde dag in Rome. Mijn broertjes en ik waren de enigen die het Vaticaans Museum (en vooral de Sixtijnse Kapel) wilden bezoeken en het de moeite waard vonden om er om half zes voor op te staan. Deze dag werd de groep dus in tweeën gesplitst en gingen wij met z’n drieën in de vroege ochtenduren richting het Vaticaan, terwijl de rest van het reisgezelschap de ochtend gebruikte om wat bij te slapen.

Uiteindelijk stonden we even na zeven uur in de rij voor het Vaticaans Museum dat pas om half negen zou openen. Ik heb meteen een deel van die tijd benut om in het ochtendgloren nog wat foto’s op en rond het Sint-Pietersplein te maken. Na een lange tijd wachten konden we eindelijk het Vaticaans Museum betreden, waarna we zo snel mogelijk de route richting de Sixtijnse Kapel volgden, met als idee om daarna pas andere delen van het immense museum te bekijken. Op die bewuste route kwamen we direct langs enkele prachtige kamers van onder andere Raphaël, waar we ons tientallen minuten hebben vergaapt aan de prachtige wandschilderingen en plafonds.

Toen we uiteindelijk de Sixtijnse Kapel binnen liepen waren we in één klap overdonderd door het formaat en de grandeur van de zaal. In één van de eerste oogopslagen viel direct de Schepping van Adam op, hetgeen toch wel bijzonder is gezien het enorme formaat van de kapel. Het detail in de schilderingen van Michelangelo is, zeker voor een beeldend kunstenaar, ronduit ontzagwekkend. Zo is er het ogenschijnlijke perspectief in het gewelf, waarbij het moeilijk is te geloven dat het hier geen beeldhouwwerk betreft. Zo moeilijk zelfs, dat wij meerdere malen door de kapel zijn gelopen om te zien of het perspectief toch niet iets veranderde. Daarnaast is het detail dat in de beeltenissen te zien is minstens zo verbluffend. Ik had er nog uren kunnen staan, maar na een half uur zijn we toch maar verder gelopen.
Helaas was het niet toegestaan om in de Sixtijnse Kapel te fotograferen, wat vreemd genoeg wel mocht in alle andere zalen, zolang men maar geen flits gebruikte. De beveiliging in de kapel was dan ook vooral druk met het schreeuwen van ‘no pictures!’ en vreemd genoeg richtte men zich vooral op de grotere camera’s. In een poging toch nog een paar foto’s (zonder flits) te maken werd ik dan ook direct aangesproken, terwijl er naast mij vrolijk door geflitst werd door een andere toerist. Na het verlaten van de kapel werd al snel duidelijk wat de achterliggende gedachte was: commercie. In de museumwinkels waren allerlei boeken en afdrukken van de beeltenissen in de Sixtijnse Kapel te koop en waarschijnlijk wil men dit materiaal dus zo exclusief mogelijk houden.

Uiteindelijk hebben we zo’n drie uur door het Vaticaans Museum gelopen en daarbij ongeveer de helft van het museum gezien. Als je voor alle aanwezige kunst goed de tijd wilt uittrekken kan je probleemloos dagenlang door het museum struinen, maar ons ging het verder wat meer om de algemene indruk. De route richting de uitgang van het Vaticaans Museum biedt nog één laatste bezienswaardigheid: de schitterende ronde trap in art-deco stijl (zie foto), die me direct deed denken aan het interieur van het Guggenheim museum in New York.

We hadden rond het middaguur in het Villa Borghese, een park aan de noordelijke kant van het Romeinse centrum afgesproken met de twee bij de tent achtergebleven vrienden. Daar hebben we nog enkele uurtjes genoten van het weer en een simpele lunch. Vanaf het park zijn we via de Spaanse Trappen richting de metro gelopen om via de ondergrondse uit te komen bij het Piazza del Laterano. Hier is namelijk de prachtige Pauselijke basiliek San Giovanni in Laterano te vinden. De San Giovanni is ingewijd in het jaar 324 en het huidige gebouw dateert uit 1589, maar bevat ook oudere delen. Voordat de Sint Pieter in het Vaticaan in gebruik werd genomen zetelde de Paus in de enorme basiliek. Met name het plafond van de kerk is adembenemend. Op het plein tegenover de San Giovanni is de Heilige Trap te vinden, wel Christus tijdens zijn proces zou hebben beklommen en nu nog ter boetedoening op de knieën kan worden beklommen; het bewandelen van de trap op de voeten is dan ook verboden.

Vanaf de San Giovanni zijn we weer in de richting van het Colosseum gelopen, waar we ook nog even de Basilica di San Clemente bekeken hebben. De San Clemente is een van Rome’s oudste Christelijke kerken en een enorme bron van archeologische vindingen, aangezien onder het complex nog veel resten van nog veel oudere gebouwen aangetroffen zijn, waaronder oude woonhuizen en een vermoedelijke schuilkerk. De huidige basiliek is de tweede basiliek op de huidige locatie, nadat de eerste in de 11e eeuw door brand verwoest is geraakt.
Uiteindelijk waren we te laat bij het Colosseum om die dag nog het grote amfitheater te bewonderen, dus dat moest een dag worden opgeschoven. De laatste uurtjes werden opgevuld met een wandeling over het voormalige Circus Maximus (waarvan het formaat alsmaar blijft verbazen) en enkele kleinere bezienswaardigheden in de omgeving.

De tweede dag was een bezoek aan het Forum Romanum het hoofddoel en op aanraden van onze Lonely Planet hebben we eerst het Pantheon bezocht. Dat zou ons namelijk een duidelijker beeld verschaffen van hoe de ruïnes van het forum er vroeger uit hebben gezien.

Pantheon

Die dag zijn we dus heel wat eerder dan de dag ervoor richting het centrum vertrokken, om een klein uur later bij metrostation La Repubblica aan te komen. Vanaf daar hebben we direct het Pantheon opgezocht, om daar de tempel eindelijk van binnen te bekijken. Overigens was de looproute vanaf het metrostation naar het Pantheon al een erg interessante. Zo kwamen we ook langs het parlement en enkele ministeriële gebouwen.

Eenmaal aangekomen op het plein voor het Pantheon waren we weer evenzeer onder de indruk van het imposante uiterlijk van de tempel als tijdens onze nachtelijke wandeling van twee dagen terug. De verwondering werd echter nog groter op het moment dat we de tempel binnenliepen en met eigen ogen het formaat van de koepel en het indrukwekkende interieur konden aanschouwen. Het besef dat de betonnen koepel al bijna 2.000 jaar overleefd heeft en tot een eeuw geleden nog de grootste betonnen overspanning ter wereld was, leverde me even kippenvel op. Wat direct opvalt is de lichtbundel die door de ronde opening in de koepel (die gecreëerd is ten behoeve van lichtinval en de connectie met de Goden) de basiliek binnenvalt en zo een hoop mooie taferelen oplevert. Overigens is het ook zeker de moeite waard om het Pantheon bij regenval te bezoeken om dan het water door de opening naar binnen te zien vallen. Het indrukwekkende bouwwerk heeft ook nog een hoop extra’s te bieden in de vorm van een altaar en enkele heilige graftombes.

Il Vittoriano

Vanaf het Pantheon zijn we richting Il Vittoriano gelopen, waar we nu ook de trappen konden betreden. Het eerste wat je tegenkomt is het monument van de onbekende soldaat en de daarbij behorende (en goed bewaakte) eeuwige vlam. Bovenop het enorme monument kan je van een prachtig uitzicht over de Forum Imperiali en het verderop gelegen Colosseum genieten. Het is zelfs mogelijk om met de lift naar de top van een van de torens te gaan, om daar op een nog hoger uitzicht getrakteerd te worden, maar wij hebben ervoor gekozen om deze kans aan ons voorbij te laten gaan en alleen nog even het in het monument gevestigde (en vrij toegankelijke) museum te bekijken.

Forum Romanum

Vanaf Il Vittoriano is het maar een klein stukje lopen richting de Capitolina, met daarop ook het stadhuis van Rome. Op de trappen langs het plein hebben we nog even een korte lunch genoten en wat rust gepakt voor het resterende deel van de dag. Het Forum Romanum zou namelijk het volgende programma onderdeel worden. Vanaf de Capitolina hebben we eerst genoten van een prachtig uitzicht over het Forum Romanum, waarna we de afdaling gemaakt hebben en via de Fora Imperiali (waaronder ook het Forum di Ceasar) richting de ingang van het Forum Romanum gelopen zijn. Met de Lonely Planet bij de hand hebben we vervolgens urenlang door de ruïnes van het forum gelopen. Hierbij kwam eerdergenoemde tip, om eerst het Pantheon te bezoeken, inderdaad van pas en het gaf de toch al indrukwekkende ruïnes net dat beetje extra dimensie en diepgang. Ook over het Forum Romanum valt weer een hoop te schrijven, maar het is niet mijn voornemen om reisgidsen als de Lonely Planet te kopiëren en ook hier kan ik eigenlijk maar één ding over kwijt: ervaar en beleef het zelf! We hebben de dag afgesloten met een avondwandeling langs het Colosseum en het maken van de voorgenomen nachtfoto’s van het wereldberoemde amfitheater.